Đến thăm gia đình chị Lò Thị Chinh, bản Tông Cọ, có hai chuồng nuôi 8 con lợn luôn được vệ sinh sạch sẽ; nước thải và chất thải chăn nuôi được thu gom đưa vào bể biogas để xử lý, vừa bảo vệ môi trường, vừa có khí đốt phục vụ sinh hoạt. Chị Chinh cho biết: Gia đình đã đầu tư khoảng 30 triệu đồng xây dựng bể biogas, chất thải và nước rửa chuồng đều được xử lý, nhờ đó, khu vực chăn nuôi không còn mùi hôi, đàn lợn phát triển tốt. Khí gas sinh ra được dẫn vào bếp phục vụ đun nấu hằng ngày, giúp gia đình giảm chi phí sinh hoạt. Thu nhập của gia đình từ nuôi lợn gần 100 triệu đồng mỗi năm.

Còn gia đình chị Lò Thị Lan, cũng ở bản Tông Cọ, được Nhà nước hỗ trợ kinh phí xây dựng công trình xử lý chất thải chăn nuôi bằng bể biogas, nhờ đó các chất thải nuôi lợn, bò của gia đình đều được thu gom, đưa vào bể xử lý hiệu quả. Chị Lan chia sẻ: Lợi ích dễ nhận thấy nhất là khu vực chuồng trại sạch sẽ hơn, chất thải không gây ảnh hưởng đến môi trường sống của gia đình và các hộ xung quanh. Khí gas thu được còn phục vụ đun nấu, mỗi tháng tiết kiệm thêm một khoản chi phí sinh hoạt.

Từ hiệu quả thực tế tại gia đình chị Chinh, chị Lan, nhiều hộ chăn nuôi của xã Chiềng La đã chú trọng xử lý chất thải chăn nuôi, bảo vệ môi trường, như đầu tư công trình khí sinh học, ủ phân vi sinh, vừa hạn chế ô nhiễm, vừa tận dụng chất thải phục vụ sản xuất.

Để nhân rộng mô hình chăn nuôi, gắn với bảo vệ môi trường, các phòng chuyên môn của xã Chiềng La đã chủ động phối hợp lồng ghép tuyên truyền Luật Bảo vệ môi trường, Luật Chăn nuôi và tác hại của việc ô nhiễm môi trường đối với sức khỏe cộng đồng cũng như sự lây lan dịch bệnh trên đàn vật nuôi... cho 400 lượt người tại các bản Tông Cọ, Lè, Bó Mạ, Chiềng Cang, Chiềng La và Ngàm Tợ. Cử cán bộ chuyên môn trực tiếp xuống cơ sở hướng dẫn người dân áp dụng các giải pháp xử lý chất thải phù hợp.

Ông Quàng Văn Thiết, Phó Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Chiềng La, cho biết: Phòng đã cử cán bộ chuyên môn phối hợp với Ban Quản lý các bản hướng dẫn hộ dân xây dựng bể biogas cải tiến, sử dụng chế phẩm sinh học khử mùi chuồng trại, ủ phân hoai mục bằng nấm Trichoderma. Qua áp dụng, mùi hôi tại các khu vực chăn nuôi giảm trên 80%, góp phần hạn chế dịch bệnh. Phân hữu cơ sau xử lý được tận dụng bón cho cà phê, cỏ chăn nuôi, rau màu, giảm chi phí mua phân bón hóa học. Cách làm này đang từng bước hình thành vòng tuần hoàn ngay trong sản xuất của các hộ gia đình, giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Hiện nay, chăn nuôi đóng góp khoảng 30-35% tổng giá trị sản xuất nông - lâm nghiệp - thủy sản của Chiềng La, tạo việc làm tại chỗ cho hàng trăm lao động và trở thành sinh kế giúp nhiều gia đình nâng cao thu nhập, vươn lên thoát nghèo.

 Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Chiềng La, cho biết: Để phát triển chăn nuôi gắn với bảo vệ môi trường bền vững, xã chỉ đạo các phòng chuyên môn phối hợp với ban quản lý các bản vận động các hộ đưa nội dung giữ gìn vệ sinh môi trường chăn nuôi, di dời chuồng trại ra xa nhà ở vào quy ước của bản, tạo sự tự giác trong cộng đồng. Đồng thời, tăng cường kiểm tra việc thu gom, xử lý chất thải, kịp thời nhắc nhở và xử lý những trường hợp vi phạm, không để ô nhiễm ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe nhân dân.

Bên cạnh vận động người dân tự giác thực hiện, xã Chiềng La tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường. Từ đầu năm đến nay, các cơ quan chức năng của xã đã lập biên bản nhắc nhở, yêu cầu 4 hộ khắc phục tình trạng để nước thải chăn nuôi chảy ra đường trục bản. Các hộ đều chấp hành khắc phục sau khi được nhắc nhở, chưa có trường hợp phải xử phạt hành chính.

Với sự hỗ trợ tích cực của chính quyền địa phương, tư duy chăn nuôi của nông dân xã Chiềng La đang từng bước thay đổi, cùng với chú trọng tăng đàn, tăng thu nhập, phải giữ môi trường sống trong lành. Đây cũng là nền tảng để địa phương tiếp tục ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, nhân rộng các mô hình xử lý chất thải, hướng tới phát triển chăn nuôi xanh, sạch và bền vững.