Năm 2019, dự án “Xây dựng mô hình HTX liên kết sản xuất lúa gạo hữu cơ theo chuỗi giá trị” được Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Organic Quế Lâm và Trung tâm Khuyến nông tỉnh Sơn La triển khai trên quy mô 120 ha tại xã Quang Huy. Dự án hỗ trợ 70% chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, tổ chức tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ thành lập HTX Dịch vụ Nông nghiệp Quang Huy.

Bà Cầm Thị Ngân, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Quang Huy, chia sẻ: Ban đầu, chuyển đổi sang mô hình sản xuất lúa theo hướng hữu cơ, HTX gặp nhiều khó khăn do nông dân còn e ngại và năng suất sụt giảm trong vài vụ đầu do đất cần thời gian cải tạo. HTX đã kiên trì tuyên truyền, vận động, từ 160 thành viên ban đầu, với 30 ha, đến nay, đã phát triển lên 1.000 thành viên, 130 ha cấy lúa giống J02, Đài thơm 8 và BC 15. Năm nay, năng suất dự kiến đạt 7 tấn/ha. Gạo hữu cơ Phù Yên của HTX đã được chứng nhận hữu cơ, sản phẩm OCOP 4 sao cấp tỉnh, sản phẩm được đầu tư bao bì đóng gói, có tem nhãn, tiêu thụ toàn quốc với giá bán 30.000 - 40.000 đồng/kg, cao hơn gạo thường 20-30%.

Tại bản Giảng, xã Sập Xa, năm 2021 chỉ có hơn 20 hộ tham gia, đến nay có 85 hộ tự nguyện sản xuất hữu cơ. Ông Đinh Văn Dung, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Giảng, cho hay: Sau mỗi vụ, bà con thấy lúa hữu cơ gạo ngon, bán được giá, năng suất lại cao hơn cách làm cũ. Chúng tôi không phải lo tiêu thụ, được thương lái vào tận bản mua.

Phù Yên là vùng lúa lớn nhất tỉnh với trên 2.200 ha, trong đó, vùng lúa trọng điểm tại cánh đồng Mường Tấc trên 1.600 ha. Huyện đẩy mạnh phát triển lúa hữu cơ theo hướng bền vững. Từ năm 2019 đến nay, kết hợp các dự án hỗ trợ của Nhà nước, huy động đa dạng các nguồn vốn, từ ngân sách đến các chương trình mục tiêu quốc gia, để đầu tư và nhân rộng mô hình ra toàn huyện.

Bà Cầm Thị Xiêng, Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện, cho biết: Toàn huyện mở rộng diện tích cấy lúa hữu cơ lên hơn 720 ha, tập trung ở các xã Quang Huy, Gia Phù, Huy Bắc và Mường Bang. Trong đó, 130 ha lúa đạt chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn quốc gia.

Sản xuất lúa theo hướng hữu cơ không chỉ cải thiện chất lượng đất và môi trường, còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Năng suất lúa đạt bình quân 7 tấn/ha, cao hơn 1,5-2 tấn/ha so với phương pháp canh tác truyền thống. Giá bán lúa hữu cơ dao động 25.000-30.000 đồng/kg. Nông dân tăng thêm lợi nhuận khoảng 8-12 triệu đồng/ha, giảm chi phí đầu vào 10-15%. Nhiều HTX đã ứng dụng công nghệ số vào sản xuất như sử dụng nhật ký điện tử: Farmdiary, egap; mã QR code để truy xuất nguồn gốc sản phẩm, cảm biến giám sát điều kiện đồng ruộng

Mô hình lúa hữu cơ Phù Yên có tiềm năng nhân rộng rất lớn, từng bước tạo liên kết chuỗi giá trị, đưa Phù Yên thành một điển hình sản xuất nông nghiệp sạch, góp phần quan trọng vào mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh của tỉnh.