Vụ lúa xuân năm nay, toàn tỉnh gieo cấy khoảng 13.000 ha. Để sản xuất vụ xuân đạt hiệu quả, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã ban hành công văn hướng dẫn cơ cấu giống và thời vụ gieo trồng vụ đông xuân năm 2025-2026; Công văn chỉ đạo sản xuất cây trồng vụ đông xuân 2025-2026 trên địa bàn tỉnh. Theo đó, các địa phương đã chủ động lựa chọn giống lúa phù hợp với điều kiện khí hậu và có năng suất, chất lượng cao, có khả năng kháng sâu bệnh hại, thích ứng với điều kiện ngoại cảnh không thuận, có thời gian simh trưởng trung ngày và ngắn ngày, như: Nếp thơm 86, nếp 97, ADI 28, ADI 168, BC15, đài thơm 8, J01, J02, Kim cương 111...

Sau khi hoàn thành gieo cấy lúa vụ xuân, hiện nay, các địa phương tiến hành điều tiết nước hợp lý theo từng khu vực. Đồng thời, vận động bà con khơi thông các dòng chảy của hệ thống mương thủy lợi, tận dụng tối đa nguồn nước từ ao, hồ, suối… để cung cấp nước cho các cánh đồng. Đồng thời, các địa phương đã xây dựng lịch lấy nước cho từng địa bàn, từng khu vực, không tháo nước vào ruộng tràn lan trong cùng một thời điểm; khuyến cáo nông dân thường xuyên thăm đồng, phát hiện sâu bệnh hại lúa, xử lý kịp thời, tránh tình trạng dịch bệnh lây lan diện rộng.

Ông Đinh Đức Thắng, Chủ tịch UBND xã Phù Yên, cho biết: Vụ xuân năm nay, toàn xã đã gieo cấy trên 1.000 ha lúa. Hiện nay, lúa đang bước vào thời kỳ đẻ nhánh - đây là một trong những giai đoạn quan trọng quyết định năng suất lúa. Chăm sóc tốt cho lúa trong thời kỳ này, chúng tôi đã hướng dẫn bà con theo dõi lượng nước phù hợp trong cánh đồng, nếu cần thì tiến hành tỉa dặm sớm bảo đảm mật độ phù hợp để lúa phát triển tốt...

Trên cánh đồng lúa tại bản Bùa Thượng 1, xã Gia Phù, những khóm lúa đang bước vào giai đoạn đẻ nhánh, từ sáng sớm bà con đã ra thăm đồng, theo dõi lượng nước và tình hình phát triển của cây lúa cũng như phát hiện dịch bệnh hại lúa nếu có. Thông tin với chúng tôi, ông Lò Văn Toàn, bản Bùa Thượng 1, cho hay: Vụ xuân năm nay, gia đình tôi gieo cấy 4.000 m² lúa. Vào thời điểm này, lúa rất cần đủ nước và chất dinh dưỡng, vì vậy, chúng tôi thường xuyên thăm đồng, nạo vét, khơi thông dòng chảy, dẫn nước vào ruộng, đồng thời đã chuẩn bị đủ phân để bón cho lúa sinh trưởng, phát triển tốt.

Còn tại phường Chiềng An, năm nay là năm nhuận, những tháng đầu năm thời tiết có biến động, nên bà con gieo cấy lúa xuân muộn hơn mọi năm. Tại cánh đồng của bản Lả Mường, nông dân đang tiến hành tỉa, dặm lúa sau 10 ngày gieo cấy. Cơ cấu giống lúa được nông dân trong phường lựa chọn gồm: BC15, Đài thơm 8… Trước Tết Nguyên đán 2026, UBND phường đã chỉ đạo Trung tâm dịch vụ tổng hợp thường xuyên bám, nắm tình hình sản xuất của bà con để hỗ trợ kỹ thuật sản xuất. Đồng thời, đảm bảo giống dự phòng cho gần 70 ha trồng lúa của địa phương. 

Bà Lò Thị Hoa, bản Lả Mường, phường Chiềng An, chia sẻ: Khu vực ruộng của bản Lả Mường có lợi thế gần nguồn nước của suối Nặm La chảy qua nên nay từ cuối tháng 1, chúng tôi đã chủ động tích nước vào đồng ruộng kết hợp với việc làm đất. Đồng thời, chủ động tham khảo các giống lúa chất lượng cao như BC15 và Đài thơm và phương pháp cấy lúa SRI để trồng trên diện tích 2.000 mét vuông. Hiện nay, lúa đang phát triển khá tốt, tôi cũng chuẩn bị đầy đủ phân bón để bón thúc trong thời gian tới. 

Trong các tháng đầu năm, lượng mưa trên địa bàn tỉnh ở mức thấp, một số địa phương có nguy cơ xảy ra hạn hán ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng lúa xuân. Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu với UBND tỉnh chỉ đạo các xã, phường tiến hành rà soát khả năng thiếu nước ở một số khu vực. Chủ động tích nước, điều tiết nước từ các công trình thủy lợi, đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt hiệu quả. Bên cạnh đó, hướng dẫn nông dân ở các xã thường xuyên thiếu nước sản xuất sử dụng giống lúa ngắn ngày, có khả năng chịu hạn tốt trong thời điểm thiếu nước sản xuất.

Ông Lê Sỹ Tuyến, Phó Chi cục Trưởng Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước, thông tin: Trước nguy cơ hạn hán có thể xảy ra, Chi cục đã tham mưu với Ban Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng các địa phương đánh giá nhu cầu nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt; tu sửa, nạo vét hồ chứa, mương dẫn nước tránh thất thoát, lãng phí, đảm bảo nguồn nước cho lúa sinh trưởng. Trong 1 tháng tới, qua theo dõi nếu các chân ruộng không chủ động nước tưới, tùy điều kiện cụ thể từng địa phương, sẽ sớm hướng dẫn nông dân chuyển sang cây trồng khác, đảm bảo thu nhập vụ xuân năm 2026.

Cùng với sự đồng hành của ngành chuyên môn, nông dân các địa phương trong tỉnh đã và đang chủ động thực hiện các biện pháp chăm sóc lúa vụ xuân, giúp cây lúa sinh trưởng phát triển tốt, mang lại niềm tin cho người nông dân về vụ xuân thắng lợi.