Ngay từ sáng sớm, nhân dân bản Dồm đã gọi nhau ra đồng thu hoạch lạc. Đang là ngày hè, nên trên các thửa ruộng có cả trẻ em theo ông bà, cha mẹ đi nhổ lạc. Sau khi nhổ lạc, việc tách củ lạc ra khỏi rễ thường dành cho phụ nữ, người già và con trẻ. Anh Lò Văn Sơn đang khéo léo nhổ từng khóm lạc sai củ, rũ cho sạch đất rồi xếp thành từng đống để vợ, con anh hái cho vào rổ. Anh Sơn nói: Gia đình tôi có khoảng 500 m² ruộng một vụ, vụ xuân do không có nước trồng lúa, nên gia đình đã chuyển sang trồng lạc, năm nay dự kiến thu được khoảng 5 tạ lạc tươi.

Nông dân xã Dồm Cang thu hoạch lạc.

Thửa ruộng bên cạnh, chị Vì Thị Muội đang hướng dẫn các con nhận biết những củ lạc mẩy và chắc hạt để hái. Chị Muội cho biết: Khi lá cây lạc chuyển từ màu xanh sang màu vàng là lạc đã đến kỳ thu hoạch; việc thu hoạch phải khẩn trương nếu không lạc sẽ bị thối và mọc mầm. Vì vậy, tôi phải nhờ thêm chị, em và các con đi cùng giúp một tay thu hái cho nhanh. Đồng thời, để kịp làm đất gieo cấy lúa mùa.

Người dân bản Dồm, xã Dồm Cang thu hoạch lạc.

Người dân cho biết, trước đây những thửa ruộng một vụ, không có nước ở vụ lúa xuân thường thì bị bỏ hoang, nhưng những năm gần đây, bà con đã biết tận dụng để trồng các loại cây hoa màu, như: Đỗ, lạc, khoai tây… vừa tăng thu nhập, đồng thời khi trồng hoa màu đất sẽ tơi hơn, dễ làm đất và lúa cũng phát triển tốt hơn.

Việc tách củ lạc ra khỏi rễ thường dành cho phụ nữ, người già và con trẻ.

Ông Vì Văn Tâm, Trưởng bản Dồm cho biết: Vụ này, nông dân bản Dồm trồng khoảng 3 ha lạc, trong đó, có 2 ha bà con tranh thủ trồng trên ruộng một vụ, chủ yếu là giống lạc đỏ đặc sản của địa phương, là loại lạc khi ăn rất thơm, bùi và vị ngọt đậm. Trung bình cứ trồng 100 m² thì thu được gần 100kg lạc tươi, bán với giá 20.000/kg, nếu phơi khô thì có giá từ 45-50 nghìn đồng/kg. Như vậy, 3 ha lạc của người dân năm nay cho thu khoảng 30 tấn lạc tươi, thu về gần 600 triệu đồng.

Mô hình trồng lạc xen cây ăn quả của gia đình anh Lò Văn Hỏm, bản Men, xã Dồm Cang.

Phong trào trồng lạc vào ruộng một vụ được người dân các bản Men, Nà Khá hưởng ứng, điển hình như hộ anh Lò Văn Hỏm, bản Men đã trồng gần 7.000 m² lạc xen với vườn cây ăn quả, mỗi năm cho thu hoạch hơn 1 tấn lạc. Anh Hỏm chia sẻ: Tranh thủ lúc cây ăn quả chưa khép tán, gia đình tôi trồng xen lạc để tăng thu nhập. So với trồng một số loại cây nông nghiệp khác, cây lạc mang lại giá trị cao, ổn định, chi phí ban đầu và công chăm sóc không đáng kể. Do đặc điểm là đất cát phù xa nên lạc ở đây cho hạt rất mẩy, chắc hạt, khi ăn có vị đậm đà nên khách hàng rất ưa chuộng.  

Bà con chủ yếu trồng giống lạc đỏ địa phương nên được nhiều khách hàng ưa chuộng.

Trao đổi với chúng tôi, ông Lò Văn Thái, Chủ tịch UBND xã Dồm Cang cho biết: Toàn xã trồng khoảng 20 ha lạc, cho năng suất bình quân đạt 12 tạ/ha. Trong đó tập trung chủ yếu ở các bản Dồm, Nà Khá và bản Men. Trong những năm qua xã đã vận động người dân thâm canh tăng vụ, nâng cao thu nhập trên một đơn vị diện tích đất; cử cán bộ khuyến nông xuống hướng dẫn người dân lựa chọn các cây trồng phù hợp với từng khu vực, như đối với những khu đất đồi chủ yếu trồng rau, đậu, đỗ; còn với ruộng một vụ, đất bãi bồi phù xa thì khuyến khích bà con trồng lạc…

Những khóm lạc sai củ.

Mùa lạc của bà con nông dân đang vào những ngày chính vụ. Vụ lạc bội thu đã góp một phần đáng kể trong việc tăng thu nhập cho người dân Dồm Cang, giúp người nông dân có cuộc sống ấm no, sung túc hơn và ngày càng gắn bó với đồng ruộng quê hương.