Với địa hình bằng phẳng, đất đai màu mỡ, khí hậu ôn hòa và nguồn nước dồi dào từ hồ Tiền Phong, Chiềng Mung tập trung phát triển các loại cây công nghiệp và cây ăn quả giá trị cao như cà phê, nhãn, xoài, na... Đến nay, toàn xã đã hình thành vùng chuyên canh rộng lớn với 1.185 ha cây công nghiệp và 1.736 ha cây ăn quả. Giá trị canh tác trung bình đạt trên 100 triệu đồng/ha/năm, đời sống của người dân Chiềng Mung đã có nhiều đổi thay. Với định hướng phát triển, Chiềng Mung tiếp tục triển khai các mô hình sản xuất công nghệ cao, canh tác hữu cơ và quy trình VietGAP, gắn chặt với mô hình kinh tế tập thể.

Thăm HTX Đoàn Kết tại thôn 6, xã Chiềng Mung vào những ngày này, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng trước những giàn nho, chanh leo xanh mướt được đầu tư bài bản. Điểm ấn tượng nhất chính là hệ thống tưới nhỏ giọt tự động hiện đại, minh chứng cho sự năng động và khả năng làm chủ công nghệ của người nông dân thế hệ mới. Thành lập từ năm 2017, xuất phát điểm từ 20 hộ dân dám nghĩ dám làm, HTX Đoàn Kết đã quy hoạch 50 ha đất để trồng nhãn, thanh long và nho. Đến nay, 15 ha nhãn của HTX đã được công nhận đạt chuẩn VietGAP. Nhờ nắm vững kỹ thuật canh tác an toàn, sản phẩm của HTX không chỉ sạch mà còn đạt chất lượng vượt trội, giá bán luôn cao hơn từ 20-30% so với phương thức truyền thống. Đặc biệt, là HTX đã đứng ra bao tiêu sản phẩm cho các hộ lân cận với khối lượng lớn. Năm 2025 đã tiêu thụ hơn 1.000 tấn nhãn tươi và 300 tấn thanh long. Sự liên kết này đã tạo ra một cộng đồng sản xuất trách nhiệm, cùng nhau giữ vững thương hiệu nông sản địa phương.

Ông Nguyễn Đình Tuấn, một thành viên của HTX, chia sẻ khi đang chăm sóc vườn cây 6 ha của gia đình: Trước đây, chúng tôi làm theo kinh nghiệm, đầu ra bấp bênh lắm. Từ khi vào HTX, được tập huấn kỹ thuật bài bản, sản phẩm làm ra đến đâu được tiêu thụ đến đó. Năm nay, sản lượng vườn nhà tôi đạt khoảng 120 tấn quả, tất cả đều được HTX đứng ra đảm nhận đầu ra, thu nhập rất ổn định.

Ngoài các mô hình HTX làm ăn hiệu quả, ở Chiềng Mung các doanh nghiệp lại là “cánh tay nối dài” để đưa nông sản vươn xa. Toàn xã hiện có 39 doanh nghiệp, trong đó hơn 60% hoạt động trực tiếp trong lĩnh vực nông nghiệp. Điển hình trong số đó là Công ty TNHH sản xuất và thương mại Cát Quế. Đơn vị này đã xây dựng được một hệ sinh thái liên kết chặt chẽ với các hộ dân tại 50 bản trên địa bàn xã Chiềng Mung, quản lý vùng nguyên liệu cà phê lên tới 800 ha. Với sản lượng thu mua khoảng 16.000 tấn quả tươi mỗi năm, công ty không chỉ dừng lại ở việc mua bán đơn thuần mà còn đồng hành mật thiết cùng người trồng. Hằng năm, công ty cử cán bộ phụ trách vùng nguyên liệu xuống tận từng nương cà phê để hướng dẫn bà con tuân thủ quy trình VietGAP và tiêu chuẩn UTZ khắt khe của thị trường quốc tế. Việc tái canh những vườn cà phê già cỗi bằng các giống mới năng suất cao cũng được công ty hỗ trợ triệt để.

Gia đình ông Phạm Hoan, thôn Hoàng Văn Thụ là một điển hình liên kết. Với 1,8 ha cà phê, mỗi năm gia đình ông thu về hơn 50 tấn quả tươi. Ông Hoan phấn khởi nói: Có doanh nghiệp đồng hành, chúng tôi không còn sợ cảnh ép giá. Từ khâu trồng, chăm sóc đến chế biến đều có quy trình rõ ràng, giúp chúng tôi yên tâm đầu tư lâu dài trên mảnh đất của mình.

Những định hướng đúng và sự liên kết chặt chẽ từ doanh nghiệp, HTX đến người nông dân đã tạo cho nông sản của Chiềng Mung từng bước có được thương hiệu. Các sản phẩm chế biến sâu, đặc biệt là cà phê và trái cây, đã có mặt trên kệ hàng của các siêu thị lớn ngoài tỉnh và vươn tầm ra thị trường quốc tế, góp phần vào sức cạnh tranh của nông sản Sơn La.

Ông Trần Xuân Hiệp, Chủ tịch UBND xã Chiềng Mung, cho biết: Xã đang tập trung cân đối nguồn lực để đầu tư hạ tầng sản xuất, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn. Mục tiêu là phát huy tối đa thế mạnh địa phương gắn với khoa học kỹ thuật. Tăng cường quản lý, giám sát việc ký kết hợp đồng giữa doanh nghiệp, HTX và người dân, để các bên tham gia liên kết đều phải bình đẳng, cùng có lợi và trên hết là xây dựng được một chuỗi giá trị liên kết thực sự bền vững và hiệu quả, xây dựng thương hiệu nông sản Chiềng Mung có sức lan tỏa mạnh mẽ trên thị trường.

Rời Chiềng Mung khi nắng chiều nhuộm vàng những triền cà phê, chúng tôi tin rằng với tư duy đổi mới và sự đoàn kết giữa “4 nhà’: Nhà nước - Nhà nông - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp, nông nghiệp nơi đây sẽ còn tiến xa hơn nữa, đưa màu xanh của cao nguyên Nà Sản trở thành màu của sự no ấm và hạnh phúc.