Có mặt tại cánh đồng bản Tin Tốc, xã Tô Múa, bà con nông dân vừa hoàn thành việc làm đất, dẫn nước vào ruộng chuẩn bị gieo cấy vụ xuân. Những tuyến mương dẫn nước được khơi thông, phát quang sạch sẽ. Ông Ngần Văn Ngợ, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Tin Tốc, cho biết: Từ năm 2016, bản được đầu tư xây dựng 1 công trình đập thủy lợi, cung cấp nước cho 13 ha lúa hai vụ. Đến năm 2022, tuyến mương chính dài 830 m dẫn nước từ đập ra khu vực sản xuất đã được kiên cố hóa, góp phần bảo đảm nguồn nước tưới thường xuyên cho hoạt động sản xuất của bà con. Tổ thủy lợi của bản thường xuyên kiểm tra, quản lý đập và thực hiện tốt điều tiết nguồn nước hợp lý.

Theo thống kê, 4 xã Vân Hồ, Tô Múa, Song Khủa, Xuân Nha đang khai thác, vận hành 125 công trình thủy lợi, gồm: 80 đập, 44 phai tạm, 1 hồ chứa, phục vụ sản xuất trên 1.800 ha diện tích nông nghiệp, trong đó gần 600 ha lúa xuân và trên 28,8 ha thủy sản. Từ đầu năm đến nay, UBND các xã khu vực Vân Hồ đã huy động nhân dân đóng góp gần 4.500 ngày công làm thủy lợi, tổ chức phát dọn 94,6 km kênh mương, nạo vét trên 1.000 m³ bùn đất; sửa chữa, nâng cấp 74 công trình thủy lợi, tổng kinh phí trên 633 triệu đồng.

Bên cạnh đó, Chi nhánh số 1, Công ty TNHH một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La tập trung phối hợp triển khai kiểm tra, rà soát, đánh giá khả năng cấp nước của hệ thống công trình thủy lợi; kịp thời sửa chữa, nâng cấp các công trình bị xuống cấp, tiếp tục kiên cố hóa hệ thống kênh mương.

Ông Nguyễn Duy Dũng, Trưởng Chi nhánh số 1, Công ty TNHH một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La, thông tin: Theo dự báo, mùa khô năm nay, thời tiết có nhiều diễn biến phức tạp, nguy cơ xảy ra nắng nóng, khô hạn kéo dài. Đơn vị đã cử cán bộ kiểm tra hiện trạng, đánh giá khả năng cấp nước của các công trình thủy lợi; hướng dẫn các tổ thủy lợi cơ sở sửa chữa, khơi thông những vị trí kênh mương bị bồi lắng. Đồng thời, xây dựng danh mục đề xuất sửa chữa, nâng cấp 13 công trình thủy lợi trên địa bàn 4 xã: Vân Hồ, Tô Múa, Song Khủa và Xuân Nha; đầu tư, bổ sung máy bơm hỗ trợ cấp nước tại những diện tích có nguy cơ thiếu nước.

Hiện nay, hầu hết công trình thủy lợi của các xã thuộc khu vực Vân Hồ đều là đập dâng, chủ yếu phụ thuộc vào nguồn nước từ các khe lạch, suối. Khi thời tiết hanh khô kéo dài, sẽ gây nguy cơ hạn hán cục bộ tại một số công trình có diện tích lưu vực nhỏ. Qua đánh giá, đang có khoảng 40,9 ha lúa xuân có khả năng thiếu nước. Chi nhánh số 1 đã chỉ đạo cán bộ phụ trách địa bàn phối hợp với phòng chuyên môn của các xã khuyến nghị nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp từ lúa sang cây trồng cạn, cây ngắn ngày như: Ngô, lạc, rau màu các loại...; hướng dẫn bà con áp dụng phương pháp tưới luân phiên, tiết kiệm nước và các biện pháp che phủ gốc đảm bảo độ ẩm cho cây trồng.

Ông Đinh Văn Quân, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Nha, cho biết: Đầu năm 2026, xã chỉ đạo các bản huy động nhân dân tham gia 904 ngày công làm thủy lợi, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân bảo vệ, sử dụng tốt 33 công trình thủy lợi. Qua rà soát, có trên 8,5 ha lúa xuân có nguy cơ thiếu nước. UBND xã đã chỉ đạo các tổ thủy lợi cơ sở thường xuyên kiểm tra hiện trạng công trình, phối hợp với cơ quan chuyên môn kịp thời xử lý các sự cố, tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực thủy lợi. Đồng thời, đề xuất sửa chữa 3 công trình tại các bản Pù Lầu, Tây Tà Lào và bản Ngà.

Thời điểm này, nông dân các xã khu vực Vân Hồ đã gieo cấy khoảng 90% diện tích lúa xuân. Với sự chủ động của đơn vị quản lý khai thác công trình thủy lợi cùng sự vào cuộc tích cực của các địa phương, các công trình thủy lợi trên địa bàn khu vực Vân Hồ đang được khai thác, vận hành hiệu quả, góp phần bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và ổn định đời sống nhân dân.