Từ đầu vụ xuân đến nay, hệ thống cán bộ chuyên môn từ tỉnh đến cơ sở duy trì việc điều tra, theo dõi sinh vật hại tại các vùng sản xuất trọng điểm. Qua kiểm tra thực tế cho thấy, trên diện tích lúa trà sớm xuất hiện rầy lưng trắng, ruồi đục nõn và bệnh nghẹt rễ; cây cà phê xuất hiện rệp vẩy nâu, sâu đục thân, thán thư; trên cây ăn quả, như xoài, nhãn, mận đã xuất hiện một số sâu bệnh như: thán thư, bọ xít nâu, phấn trắng, sâu đục thân… Phần lớn các đối tượng phát sinh rải rác, mật độ thấp đến trung bình, chưa gây thiệt hại lớn. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết diễn biến phức tạp, một số loại sâu bệnh có nguy cơ gia tăng mật độ cục bộ, nhất là giai đoạn cây trồng ra hoa, đậu quả. Cơ quan chuyên môn kịp thời khoanh vùng, hướng dẫn nông dân phòng trừ đúng quy trình kỹ thuật.

Cùng với tăng cường kiểm tra đồng ruộng, ngành chuyên môn đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp theo hướng an toàn, bền vững. Các lớp tập huấn được tổ chức tại cơ sở, tập trung vào kỹ năng nhận diện sinh vật gây hại và sinh vật có ích; xác định đúng ngưỡng phòng trừ; sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”; ưu tiên các chế phẩm sinh học, thân thiện với môi trường.

Tại xã Mai Sơn, việc phối hợp giữa cán bộ kỹ thuật và nông dân duy trì thường xuyên. Thông tin về diễn biến sâu bệnh được cập nhật kịp thời đến từng bản, tiểu khu. Ông Phạm Anh Tuấn, tiểu khu 10, xã Mai Sơn, chia sẻ: Gia đình có hơn 2 ha nhãn, xoài và bưởi. Trước đây, khi thấy sâu bệnh là phun thuốc ngay, nhiều khi chưa đúng thời điểm. Nay được cán bộ hướng dẫn theo dõi mật độ, chỉ xử lý khi đến ngưỡng phòng trừ, kết hợp cắt tỉa cành, vệ sinh vườn, nên cây sinh trưởng tốt hơn, chi phí thuốc giảm.

Bên cạnh đó, các mô hình quản lý dịch hại tổng hợp, nâng cao sức khỏe cây trồng (IPM, IPHM) tiếp tục được nhân rộng tại nhiều địa phương. Tham gia mô hình, nông dân được hướng dẫn thay đổi tập quán canh tác theo hướng bền vững: bón phân cân đối, tăng cường phân hữu cơ; sử dụng bẫy sinh học; bảo tồn thiên địch; hạn chế lạm dụng thuốc hóa học. Việc kết hợp đồng bộ các giải pháp giúp nâng cao sức đề kháng của cây trồng, giảm áp lực sâu bệnh ngay từ đầu vụ.

Tại thôn 6, xã Chiềng Mung, mô hình trồng nho hạ đen trong nhà màng của anh Nguyễn Đình Tuấn là minh chứng cho hiệu quả của phương pháp canh tác an toàn. Với diện tích 6.000 m² , anh đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt tự động, sử dụng phân hữu cơ ủ hoai mục và các chế phẩm sinh học trong chăm sóc cây trồng. Nhờ áp dụng quy trình kỹ thuật khép kín, kiểm soát tốt độ ẩm, ánh sáng trong nhà màng, kết hợp cắt tỉa, tạo tán và vệ sinh vườn thường xuyên, vườn nho hạn chế đáng kể sự phát sinh, lây lan của sâu bệnh. Anh Tuấn cho biết: Nhờ theo dõi sát diễn biến sâu bệnh, xử lý ngay từ khi mới phát sinh, vườn nho phát triển ổn định, tỷ lệ quả đạt loại 1 cao, sản phẩm được thị trường đón nhận tích cực. Năm nay, tôi tiếp tục mở rộng thêm 8.000 m² trồng chanh leo vàng theo hướng hữu cơ, từng bước xây dựng vùng sản xuất an toàn, bền vững.

Việc chủ động áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật, kết hợp giám sát thường xuyên tình hình sinh vật hại trên đồng ruộng, góp phần nâng cao hiệu quả phòng, trừ dịch bệnh tại cơ sở. Tuy nhiên, để kiểm soát tốt sinh vật hại trên diện rộng và hạn chế nguy cơ bùng phát thành ổ dịch lớn, công tác dự tính, dự báo và cảnh báo sớm của cơ quan chuyên môn vẫn giữ vai trò quyết định. Chị Nguyễn Thị Liên, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường, khuyến cáo: Trong điều kiện thời tiết còn nhiều diễn biến phức tạp, bà con cần tăng cường thăm đồng, theo dõi sát diễn biến sinh vật hại trên từng loại cây trồng; chỉ xử lý khi đến ngưỡng phòng trừ và tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”. Đồng thời, ưu tiên các biện pháp canh tác như vệ sinh đồng ruộng, cắt tỉa tạo tán, bón phân cân đối để nâng cao sức đề kháng cho cây trồng; khi phát hiện dấu hiệu bất thường, kịp thời báo cán bộ kỹ thuật địa phương để được hướng dẫn, tránh để dịch lây lan diện rộng.

Theo dự báo, thời gian tới, thời tiết nắng nóng xen với những đợt mưa rào, độ ẩm cao là điều kiện thuận lợi cho một số sâu bệnh gây hại trên cây trồng phát triển. Để hạn chế thiệt hại do sâu, bệnh gây ra, nông dân cần tập trung bón bổ sung dinh dưỡng cho cây. Các địa phương tăng cường kiểm tra, dự tính, dự báo sâu bệnh, theo dõi chặt chẽ diễn biến của thời tiết; thông báo nhanh tình hình sâu bệnh đến các hộ nông dân để chủ động phòng trừ kịp thời.