Những ngày này, trên cánh đồng ở tiểu khu Chiềng Thượng, xã Phù Yên, nhân dân đang tập trung tỉa dặm; chủ động nguồn nước vào đồng để dưỡng lúa, diệt chuột, ốc bươu vàng để bảo vệ lúa xuân. Anh Bạc Tam Nhị, tiểu khu Chiềng Thượng, cho biết: Gia đình cấy hơn 1.500 m² lúa xuân, với giống lúa J02 và BC15. Hiện nay, lúa đang vào thời kỳ đẻ nhánh, tôi chủ động làm cỏ và thường xuyên theo dõi ruộng lúa để kịp thời phát hiện và phòng trừ sâu bệnh hại. Đặc biệt, thực hiện mô hình “Ruộng nhà mình” tôi tuân thủ nghiêm quy trình trồng lúa theo hướng hữu cơ là sử dụng thuốc bảo vệ thực vật “4 đúng”, sử dụng phân bón hữu cơ bón cho lúa. Khi lúa sinh trưởng và phát triển bông, phun thuốc sinh học phòng trừ sâu bệnh cho lúa.

Từ năm 2019, HTX Dịch vụ nông nghiệp Quang Huy triển khai mô hình trồng lúa hữu cơ, quy mô 30 ha. Đến nay, HTX đang sản xuất 130 ha sản xuất lúa hữu cơ, gắn với mô hình “Ruộng nhà mình”. Hằng năm, bán ra thị trường trên 400 tấn gạo, tạo việc làm thường xuyên cho 7 lao động và 30 lao động thời vụ tại địa phương. Ông Cầm Văn Long, thành viên HTX Dịch vụ nông nghiệp Quang Huy, chia sẻ: Gia đình tôi có gần 1 ha trồng lúa xuân. Sử dụng thuốc sinh học, phân bón đều là các sản phẩm an toàn thân thiện với môi trường; hằng năm, 100% số lúa gạo hữu cơ của gia đình tôi và các thành viên trong xã đều được HTX thu mua, gia đình yên tâm sản xuất.

Xã Phù Yên thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã: Huy Tân, Huy Thượng, Huy Hạ, Huy Tường và thị trấn Quang Huy, là vùng trọng điểm lúa, với diện tích lớn với hơn 1.800 ha, tập trung liền vùng liền khoảnh; nguồn nước dồi dào từ hồ Suối Chiếu chảy về suối Tấc. Cụ thể hóa tiềm năng, lợi thế, những năm qua, nông dân đã liên kết theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm; hình thành vùng sản xuất lúa theo hướng hữu cơ, nâng cao chất lượng và tính bền vững. Đến nay, toàn xã có 570,5 ha lúa được sản xuất theo hướng hữu cơ, gắn với mô hình “Ruộng nhà mình” tập trung ở các bản, tiểu khu: Chiềng Thượng, bản Giáo, bản Búc, Mo Nghè, Chiềng Chung, Chiềng Hạ... Trong đó, 130 ha được Trung tâm phân tích và chứng nhận chất lượng sản phẩm nông nghiệp Hà Nội cấp giấy chứng nhận sản xuất nông nghiệp hữu cơ. Năm 2023, Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu “Gạo hữu cơ” và sản phẩm liên tiếp hai năm 2023, 2024 đều được cấp giấy chứng nhận sản phẩm tiêu biểu.

Qua đánh giá, sản xuất lúa theo phương pháp canh tác hữu cơ đem lại nhiều lợi ích cho người sản xuất, như: Hạn chế sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật, tận dụng phế thải nông nghiệp ủ phân hữu cơ để giúp tiết kiệm chi phí sản xuất, bảo vệ môi trường, cải tạo đất phục vụ sản xuất lâu dài, bền vững. So sánh trên cùng một diện tích đất sản xuất, cùng mùa vụ và giống cây trồng cho thấy, năng suất các giống lúa BC15, TBR225, đài thơm 8, dự hương 8, nếp thơm 86, hana 318 năng suất đạt từ 62-63 tạ/ha, tăng khoảng 5-6% so với canh tác truyền thống.

Từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tiếp tục xây dựng thương hiệu gạo Phù Yên, từ tháng 7/2025 đến nay, xã chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã tổ chức 5 lớp tập huấn hướng dẫn xây dựng mô hình sản xuất lúa hữu cơ, cho gần 2.000 lượt người tham gia; tổ chức hội thảo mô hình gieo mạ khay, cấy máy tại tiểu khu Chiềng Thượng; tổ chức 23 lớp tập huấn, cho gần 800 lượt nông dân tham gia mô hình ứng dụng phương pháp tiến bộ công nghệ SRI vào sản xuất lúa theo hướng hữu cơ. Hướng dẫn kỹ thuật tư vấn các loại giống lúa, phân bón hữu cơ để duy trì sản xuất lúa theo hướng hữu cơ vụ xuân, vụ mùa cho 1.313 lượt người dân trên địa bàn xã tham gia.

Ông Nguyễn Văn Thịnh, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phù Yên, thông tin: Trung tâm cử cán bộ bám sát cơ sở tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân về việc xây dựng và phát triển thương hiệu gạo Phù Yên. Hướng dẫn bà con kỹ thuật chăm sóc và sử dụng phân bón hữu cơ hoặc các loại phân bón đảm bảo do các cơ sở có uy tín cung cấp; theo dõi chặt chẽ diễn biến sâu bệnh hại để phòng trừ kịp thời, nâng cao năng suất, chất lượng và bảo vệ cây trồng.

Với sự chủ động, tích cực của cơ quan chuyên môn và người dân trong sản xuất lúa theo hướng hữu cơ, diện tích lúa xuân trên địa bàn xã Phù Yên đang phát triển tốt, hứa hẹn một vụ mùa bội thu, xây dựng thương hiệu gạo Phù Yên ngày càng phát triển.