Hiện nay, huyện Sông Mã có 75 hợp tác xã, gần 800 thành viên, hoạt động chủ yếu trên lĩnh vực nông - lâm - ngư nghiệp, tổng vốn điều lệ gần 100 tỷ đồng. Doanh thu ước đạt 1 tỷ đồng/HTX/năm. Bà Lò Thị Bạch, Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện, cho biết: Các HTX đóng vai trò quan trọng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, chuyển giao khoa học kỹ thuật, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Toàn huyện hiện có 52 HTX sản xuất hoa quả an toàn theo quy trình VietGAP, với diện tích trên 982 ha, sản lượng trên 14.400 tấn; 1.000 ha cây ăn quả theo mô hình ứng dụng công nghệ cao; 1.000 ha sản xuất theo hướng hữu cơ; duy trì 50 mã số vùng trồng, trong đó, 12 mã vùng trồng nhãn xuất khẩu sang thị trường Mỹ; 25 mã vùng trồng nhãn, xoài xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc; 13 mã vùng trồng nhãn xuất khẩu sang thị trường Úc, New Zealand, tổng diện tích trên 710 ha.

Nắm bắt xu thế thị trường, các HTX chủ động đổi mới phương thức hoạt động; năng động kết nối, hình thành các chuỗi liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, với 8 chuỗi liên kết phát triển sản phẩm; 31 chuỗi cung ứng nông sản an toàn; 10 mã số vùng trồng, với diện tích 182 ha; góp phần nâng tổng diện tích được cấp chứng nhận VietGAP lên hơn 600 ha; 72 ha cây trồng ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, tưới ẩm; xây dựng 5 sản phẩm OCOP.

 HTX Dịch vụ nông nghiệp Bảo Minh, xã Chiềng Khoong, có 13 thành viên, trồng 50 ha cây ăn quả, chủ yếu là nhãn, xoài, bưởi. Toàn bộ diện tích cây ăn quả của HTX trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, sản lượng đạt 350 tấn/năm, các sản phẩm tiêu thụ tại các siêu thị trong nước và xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Vụ nhãn năm 2024, HTX đạt doanh thu trên 3,5 tỷ đồng, tạo việc làm cho 150 lao động địa phương; thu nhập bình quân của thành viên đạt gần 300 triệu đồng/năm.

Ông Lê Danh Phúc, Phó Giám đốc HTX, cho biết: HTX chú trọng xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, kết nối với doanh nghiệp, siêu thị lớn đưa nông sản vào hệ thống phân phối hiện đại. Thời gian tới, HTX mở rộng thị trường tiêu thụ, ký kết hợp tác với các đơn vị phân phối miền Trung, để tiêu thụ ổn định sản phẩm nhãn, xoài, bưởi cho các thành viên.

HTX Dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng, xã Nà Nghịu do các cựu chiến binh làm chủ, đang dần khẳng định vai trò hạt nhân trong vùng sản xuất cây ăn quả. Hiện nay, HTX có 17 thành viên, trồng 45 ha nhãn, xoài, bưởi, mỗi năm cung ứng khoảng 400 tấn quả tươi ra thị trường.

Ông Dương Tự Thanh, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng, chia sẻ: HTX đầu tư xây dựng xưởng sản xuất xoài sấy dẻo, giúp gia tăng giá trị sản phẩm, kéo dài thời gian bảo quản, mở rộng thị trường. Sản phẩm xoài sấy dẻo của HTX được công nhận đạt OCOP 3 sao. Ngoài ra, HTX còn thu mua sắn, ngô cho nông dân, cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến trong và ngoài tỉnh.

Kinh tế hợp tác xã ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của huyện Sông Mã, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho thành viên và nhân dân; đồng thời thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.