Cao nguyên Mộc Châu vốn được thiên nhiên ưu đãi với khí hậu ôn hòa, đất đai màu mỡ, thuận lợi cho phát triển nông nghiệp với các sản phẩm đặc trưng, như chè, sữa, hoa quả ôn đới, rau màu. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, tình trạng khô hạn kéo dài trong mùa khô đã đặt ra bài toán cho người nông dân trong việc đảm bảo nguồn nước tưới. Việc chủ động ứng dụng khoa học kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống tưới tiết kiệm nước, đã trở thành giải pháp hiệu quả, mở ra hướng đi bền vững cho nền nông nghiệp công nghệ cao tại địa phương.

Đến thăm khu vực sản xuất nông nghiệp tại phường Mộc Sơn vào những ngày nắng nóng, trái ngược với sự khô cằn bên ngoài, vườn rau trong hệ thống nhà lưới vẫn giữ được màu xanh mướt, phát triển mạnh mẽ. Dẫn chúng tôi thăm mô hình trồng rau trong nhà lưới của gia đình, anh Hoàng Văn Tiến, tổ dân phố Tự Nhiên, chia sẻ: Trước đây, cứ vào mùa khô, cả gia đình phải thay phiên nhau kéo ống nước tưới thủ công, vừa tốn sức, tốn điện bơm, nước lại không đều, chỗ úng, chỗ hạn khiến rau dễ bị nấm bệnh. Từ khi đầu tư gần 100 triệu đồng lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp phun sương tự động cho hơn 1 ha rau, công việc nhẹ nhàng hơn nhiều. Nước được cung cấp trực tiếp đến rễ cây với liều lượng phù hợp, giúp giảm khoảng 70% lượng nước và tiết kiệm tới 80% công lao động. Bên cạnh đó, hệ thống phun sương còn giúp điều hòa khí hậu trong nhà lưới, làm mát cây vào những ngày nắng nóng, giúp rau sinh trưởng đồng đều, mẫu mã đẹp, đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường siêu thị.

Còn tại phường Thảo Nguyên, thời điểm nắng nóng, các hộ trồng mận đã chú trọng đầu tư hệ thống tưới chủ động, tiết kiệm, để nâng cao chất lượng sản phẩm. Anh Nguyễn Văn Tuấn, tổ dân phố Cờ Đỏ, cho biết: Gia đình có 2 ha mận. Năm 2023, gia đình đầu tư gần 200 triệu đồng lắp đặt hệ thống tưới phun sương. Dù chi phí ban đầu khá cao nhưng hiệu quả mang lại rất rõ rệt. Hệ thống tưới giúp cung cấp nước trực tiếp đến gốc cây, giảm thất thoát, tiết kiệm nước và giúp cây hấp thụ tốt hơn.

Thích ứng với biến đổi khí hậu, các HTX trên cao nguyên Mộc Châu cũng tích cực ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất, tạo ra các sản phẩm chất lượng. Ông Kim Văn Dũng, Giám đốc HTX Nông nghiệp Dũng Tiến, cho biết: HTX đã lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt, phun sương theo công nghệ Israel. Việc tự động hóa các khâu tưới nước và phun thuốc bảo vệ thực vật giúp tiết kiệm nước, giảm chi phí nhân công, đồng thời đảm bảo cung cấp đủ nước và dinh dưỡng cho cây trồng phát triển tối ưu. Nhờ ứng dụng công nghệ cao, HTX đã sản xuất được rau trái vụ, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; giá trị canh tác đạt khoảng 500 triệu đồng/ha/năm.

Hiện nay, các xã, phường khu vực cao nguyên Mộc Châu có hơn 11.400 ha cây ăn quả, gần 3.000 ha rau, hơn 2.100 ha chè. Các doanh nghiệp, HTX và hộ dân chú trọng ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, với gần 500 cơ sở áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm cho hơn 600 ha cây trồng các loại, giúp giảm trên 30% lượng nước tưới, tiết kiệm khoảng 70% nhân công; đồng thời, có thể kết hợp bón phân, chế phẩm sinh học qua hệ thống tưới, góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Các mô hình ứng dụng tưới nhỏ giọt, tưới tự động điều khiển từ xa đang dần thay đổi tư duy canh tác của người nông dân trên cao nguyên Mộc Châu, góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch, hiệu quả và thân thiện với môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp trong xu hướng sản xuất hàng hóa tập trung hiện nay.