Được thành lập năm 2023, Hợp tác xã Tây Bắc ECO, xã Gia Phù có 6/8 thành viên là phụ nữ dân tộc thiểu số. Tận dụng nguồn nguyên liệu tỏi cô đơn của địa phương, HTX phát triển các sản phẩm chế biến nhằm nâng cao giá trị nông sản. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng và phát triển mô hình, HTX gặp không ít khó khăn trong hoàn thiện sản phẩm, xây dựng thương hiệu, tổ chức sản xuất và tìm kiếm thị trường tiêu thụ.

Từ sản xuất nhỏ lẻ, đến xây dựng mô hình kinh tế gắn với thị trường là quá trình đòi hỏi sự thay đổi về tư duy, kỹ năng quản lý và cách thức tổ chức sản xuất. Thông qua Dự án GREAT, các thành viên HTX được hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, phát triển sản phẩm, cải tiến quy trình chế biến, ứng dụng chuyển đổi số và kết nối thị trường. Những hỗ trợ này giúp HTX từng bước hoàn thiện sản phẩm, chú trọng hơn đến chất lượng, nhu cầu người tiêu dùng và xây dựng thương hiệu. Vai trò của phụ nữ trong HTX có sự thay đổi, không chỉ tham gia trực tiếp vào các công đoạn sản xuất, mà còn từng bước tham gia quản lý, xây dựng kế hoạch và đưa ra các quyết định phát triển mô hình. Sự thay đổi trong cách tiếp cận sản xuất của các thành viên HTX Tây Bắc ECO cho thấy, khi được trang bị kiến thức, kỹ năng và có thêm cơ hội tiếp cận thị trường, phụ nữ dân tộc thiểu số có thể tham gia sâu hơn vào quá trình tạo ra giá trị từ sản phẩm nông nghiệp.

Sơn La có nhiều lợi thế trong phát triển nông nghiệp với vùng cây ăn quả lớn, nhiều sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP và các vùng sản xuất theo hướng an toàn. Những năm qua, tỉnh đẩy mạnh liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhằm nâng cao giá trị nông sản. Trong quá trình đó, phụ nữ ngày càng tham gia nhiều hơn vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều hộ sản xuất, HTX còn gặp khó khăn trong xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường, ứng dụng công nghệ, tổ chức sản xuất theo yêu cầu của thị trường. Đây là những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nâng cao giá trị sản phẩm, tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng.

Triển khai tại Sơn La từ năm 2017, Dự án GREAT giai đoạn 2 (2023-2027) với nguồn vốn hơn 250 tỷ đồng, hướng tới hỗ trợ trên 11.200 người, trọng tâm là phụ nữ dân tộc thiểu số. Dự án thúc đẩy quyền năng kinh tế cho phụ nữ thông qua nâng cao năng lực, tiếp cận nguồn lực, công nghệ và tham gia vào các chuỗi giá trị nông nghiệp. Trong đó, Tiểu dự án “Tăng cường đổi mới chuỗi cung ứng bao trùm tại Sơn La” tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp, HTX nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng, cải thiện các khâu từ sản xuất, sơ chế, chế biến, truy xuất nguồn gốc đến kết nối thị trường.

Từ sự hỗ trợ của Dự án GREAT, nhiều HTX từng bước nâng cao năng lực sản xuất, thay đổi cách tiếp cận trong phát triển sản phẩm, lấy chất lượng và nhu cầu thị trường làm định hướng. Với phụ nữ dân tộc thiểu số, những kiến thức về quản lý, kinh doanh, xây dựng thương hiệu giúp họ tự tin hơn khi tham gia điều hành, tổ chức sản xuất, đưa các sản phẩm nông nghiệp địa phương tiếp cận thị trường rộng hơn.

Cùng với hỗ trợ về kỹ thuật và kết nối thị trường, Dự án GREAT chú trọng đào tạo về quản trị, chuyển đổi số, kỹ năng kinh doanh. Từ việc tập trung vào sản xuất, các mô hình từng bước quan tâm đến xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm, chăm sóc khách hàng và duy trì thị trường tiêu thụ lâu dài. Bên cạnh đó, việc tiếp cận các nguồn lực tài chính phù hợp, cũng là điều kiện quan trọng để các hộ gia đình, hợp tác xã đầu tư mở rộng sản xuất. Khi có thêm nguồn lực để phát triển, các mô hình kinh tế do phụ nữ tham gia quản lý có thêm cơ hội nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Những thay đổi trong nhận thức, năng lực sản xuất và khả năng tham gia thị trường đang giúp phụ nữ dân tộc thiểu số phát huy rõ hơn vai trò trong phát triển kinh tế. Đây cũng là nền tảng để xây dựng các chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững, tạo thêm sinh kế cho người dân và đóng góp vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.