Sau hơn một thập kỷ hình thành và phát triển, HTX Dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng hoạt động hiệu quả theo mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. HTX có 17 thành viên, quy mô sản xuất 45 ha nhãn, trong đó có 15 ha chuyên canh nhãn chín sớm. Ông Dương Tự Thanh, Giám đốc HTX, chia sẻ: Với mục tiêu nâng cao giá trị kinh tế, 3 năm trở lại đây các thành viên HTX đã nghiên cứu, áp dụng kỹ thuật cắt ghép, chuyển đổi giống nhãn kết hợp với các biện pháp canh tác thay đổi nhịp sinh học, để xử lý ra hoa chín sớm và chín muộn nhằm kéo dài mùa vụ, thời gian thu hoạch lên từ 5-6 tháng. Nhờ đó, giảm áp lực tiêu thụ chính vụ và nâng cao giá trị nông sản, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho các thành viên.

Quy trình canh tác, các thành viên HTX Dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng luôn tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn VietGAP, ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ để đảm bảo quả nhãn đạt chất lượng cao, không tồn dư hóa chất độc hại, an toàn cho người tiêu dùng và bảo vệ sức khỏe người sản xuất. Sản phẩm nhãn trái vụ được HTX tiêu thụ nội địa và chế biến long nhãn chính vụ để xuất khẩu. Ông Nguyễn Minh Tuyến, thành viên HTX, cho biết: Gia đình có 2 ha nhãn, trong đó, 1 ha đã chuyển đổi giống để canh tác nhãn chín sớm, 1 ha nhãn miền mới cắt ghép để chuyển đổi sang giống khác. Nhãn chín sớm cho năng suất 10 tấn/ha, bán với giá từ 27.000 - 30.000 đồng/kg, đem lại doanh thu khoảng 300 triệu đồng. Dự kiến sản lượng nhãn chín sớm năm nay đạt khoảng 80% so với mọi năm, chúng tôi đang dồn lực chăm sóc để bù đắp về mặt chất lượng và giá trị.

Mô hình kinh tế tuần hoàn tại HTX Nuôi ong mật Sông Mã là sự kết hợp giữa trồng, chăm sóc cây nhãn và khai thác mật ong hoa nhãn. Phương thức canh tác này giúp các hộ thành viên đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị canh tác trên cùng một diện tích, giảm thiểu rủi ro và thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững tại địa phương. HTX có 20 ha nhãn chín sớm, nhãn miền, nhãn chín muộn, nhãn ánh vàng và nuôi khoảng 2.300 đàn ong. Trung bình mỗi năm cho thu hoạch sản lượng nhãn đạt khoảng 200 tấn và 100 tấn mật ong. HTX đã xây dựng sản phẩm Mật ong Quyết Thắng đạt sản phẩm OCOP 4 sao. 

Ông Phạm Hồng Nam, thành viên HTX nuôi ong mật Sông Mã, chia sẻ: Tham gia thành viên HTX ngay từ những ngày đầu thành lập, chúng tôi thường xuyên trao đổi kỹ thuật chăm sóc nhãn, đặc biệt là kỹ thuật xử lý nhãn chín muộn, trái vụ và kỹ thuật nuôi ong mật. Hiện nay, với 2 ha nhãn và 400 đàn ong mật, mỗi năm gia đình tôi thu hoạch khoảng 20 tấn quả, 15 tấn mật ong, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt từ 300 - 400 triệu đồng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Xã Sông Mã hiện có 24 HTX, chủ yếu là các HTX hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp. Các HTX hoạt động theo mô hình HTX kiểu mới, tích cực chuyển đổi từ phương pháp canh tác truyền thống sang áp dụng khoa học kỹ thuật, ứng dụng công nghệ cao, canh tác nông nghiệp an toàn, theo hướng hữu cơ, nâng cao chất lượng, giá trị nông sản. Các HTX đã góp phần hình thành các vùng chuyên canh tập trung, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững. Đến nay, toàn xã đã phát triển được hơn 1.200 ha cây ăn quả các loại, trong đó nhãn là cây trồng chủ lực với gần 1.000 ha, gồm các giống nhãn chín sớm, chín muộn và nhãn miền thiết. Có 2 HTX được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu, diện tích 25 ha. Phần lớn các HTX đều áp dụng quy trình canh tác an toàn, đảm bảo các tiêu chuẩn về vệ sinh thực phẩm.

Từ khi vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, xã Sông Mã đã chủ động hỗ trợ các HTX cập nhật con dấu và đăng ký hồ sơ kinh doanh theo địa chỉ mới. Đồng thời, ưu tiên giải quyết nhanh các thủ tục hành chính; chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, giúp người dân nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất theo mùa vụ.

Thành công của các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị tại xã Sông Mã đã tạo ra sinh kế bền vững cho hàng nghìn hộ dân, hình thành vùng chuyên canh tập trung, an toàn và hiệu quả, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.