HTX Nông nghiệp hữu cơ - vi sinh Micro.Bio, xã Mai Sơn thành lập từ cuối năm 2024, với 8 thành viên, liên kết với 15 hộ dân tại xã Mai Sơn, Phiêng Cằm và phường Chiềng Sinh xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn khép kín với chuỗi liên kết chăn nuôi gia cầm - ruồi lính đen - nuôi cá - trồng cây ăn quả. Trong đó, ruồi lính đen là mắt xích then chốt, khi đóng vai trò vừa xử lý chất thải, vừa cung cấp nguồn thức ăn giàu protein cho gia cầm, đồng thời sau ủ vi sinh, tạo phân bón hữu cơ cho cây trồng, giúp khép kín và tối ưu hóa chu trình sản xuất.

Bà Phạm Thị Khoa, Giám đốc HTX chia sẻ: Nhận thấy mô hình nuôi ruồi lính đen trong chuỗi nông nghiệp tuần hoàn đã mang lại hiệu quả ở nhiều nơi, chúng tôi đã nghiên cứu và phát triển mô hình này. HTX đầu tư khu nuôi rộng hơn 2.000 m² để chủ động sản xuất sâu canxi làm thức ăn cho gia cầm của các hộ liên kết và ủ thành phân bón cho cây trồng. Đây là giải pháp cốt lõi giúp hoàn thiện chu trình tuần hoàn, giảm chi phí sản xuất. Ruồi lính đen là côn trùng sẵn có trong tự nhiên, có chu kỳ sinh trưởng ngắn (35-45 ngày), sử dụng nguồn phế phụ phẩm nông nghiệp dồi dào như vỏ xoài, vỏ ngô từ Trung tâm DOVECO Sơn La, bã sắn từ các nhà máy tinh bột, rỉ mật từ Công ty cổ phần Mía đường Sơn La.

Là một trong những hộ tham gia chuỗi liên kết nông nghiệp tuần hoàn với HTX nông nghiệp hữu cơ - vi sinh Micro.Bio, ông Mùa A Già, bản Hẹo, phường Chiềng Sinh, chia sẻ: Tôi hiện quản lý gần 4 ha sản xuất, gồm: 1 ha ao nuôi cá, đàn vịt bầu cổ xanh 12.000 con/năm, 1.000 m² nho hạ đen không hạt và 400 cây ăn quả. Mô hình vận hành theo quy trình tuần hoàn khép kín, HTX cung cấp sâu canxi (nuôi từ ruồi lính đen) làm thức ăn giàu đạm cho vịt; phân vịt được tận dụng nuôi cá, vịt bơi giúp tăng oxy hòa tan trong ao. Sâu canxi sau khi ủ còn tạo dịch hữu cơ bón cho nho và cây ăn quả. Nhờ chu trình tái tạo này, chi phí đầu vào giảm khoảng 30%, hạn chế rác thải và mùi hôi, bảo vệ môi trường. Riêng đàn vịt cổ xanh dự kiến mang lại doanh thu khoảng 2,5 tỷ đồng/năm.

Thực tế hiện nay, nhiều hộ dân đã chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang quy mô tập trung, cải tạo chuồng trại khép kín bảo đảm ấm mùa đông, mát mùa hè; xây dựng hầm biogas xử lý chất thải, tạo khí đốt và phân bón phục vụ sản xuất trong chuỗi nông nghiệp tuần hoàn.

Chị Phạm Thị Hằng, HTX 2, xã Chiềng Mai, chia sẻ: Gia đình chăn nuôi khép kín 140 con bò 3B trên diện tích 2 ha, gồm chuồng trại, khu xử lý chất thải và vùng trồng cỏ. Mô hình được quản lý chặt chẽ từ khâu chọn giống, chăm sóc, tiêm phòng đến xử lý chất thải, giúp nâng cao hiệu quả, giảm rủi ro, bảo vệ môi trường và tận dụng phế phẩm địa phương. Mỗi năm, gia đình xuất bán khoảng 60 con bò 3B, thu lãi khoảng 400 triệu đồng.

 

Từ hiệu quả mang lại, trên địa bàn tỉnh đã hình thành nhiều mô hình nông nghiệp tuần hoàn, như: Lúa - nấm - phân hữu cơ; trồng cỏ kết hợp nuôi bò; bò - trùn quế - cỏ, ngô; cây ăn quả - gia súc, gia cầm - cá; lúa - cá... các mô hình đều ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, sử dụng men vi sinh, chế phẩm sinh học (Balasa Nol, EM, BioEM), nuôi ruồi lính đen, giun quế để xử lý chất thải thành thức ăn chăn nuôi, phân bón cho cây trồng. Các mô hình này mang lại lợi ích kép khi giảm ô nhiễm môi trường, tạo sản phẩm an toàn, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Nông nghiệp tuần hoàn là hướng đi hiệu quả trong bối cảnh giá vật tư, thức ăn chăn nuôi tăng cao và biến đổi khí hậu. Mô hình này vừa giảm chi phí đầu vào, vừa bảo vệ môi trường, góp phần xây dựng kinh tế xanh và phát triển bền vững.