Khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế

Thực hiện mục tiêu tăng trưởng 8% theo chỉ tiêu Chính phủ giao, tỉnh Sơn La tập trung phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và bền vững. Dù chịu tác động của biến động thị trường, thiên tai, hạn hán, ngành Nông nghiệp đã chủ động triển khai các giải pháp, duy trì sản xuất ổn định, từng bước nâng cao quy mô và chất lượng. Ông Phùng Kim Sơn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Xác định nông nghiệp giữ vai trò trụ đỡ trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, ngay từ đầu năm, ngành đã tham mưu triển khai đồng bộ các giải pháp tái cơ cấu, phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa gắn với thị trường tiêu thụ, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm, góp phần bảo đảm tăng trưởng ổn định, bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.

Kết thúc năm 2025, giá trị sản xuất lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của Sơn La đạt trên 9.144 tỷ đồng, tăng 6,76% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp khoảng 1,61 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng GRDP toàn tỉnh. Đây là mức đóng góp quan trọng, phản ánh rõ vai trò thực chất của khu vực nông nghiệp đối với tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Cơ cấu nội ngành tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, tập trung phát triển sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học - công nghệ và tổ chức lại sản xuất. Toàn tỉnh hiện có hơn 91.000 ha cây công nghiệp; trên 85.000 ha cây ăn quả, sản lượng ước đạt 510.000 tấn, tăng khoảng 30% so với năm 2021. Chăn nuôi phát triển theo hướng tập trung, hàng hóa, với tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt khoảng 96.160 tấn; sản lượng sữa tươi đạt 92.800 tấn. Lĩnh vực thủy sản tiếp tục được đầu tư theo chiều sâu, sản lượng đạt 8.650 tấn.

Bên cạnh đó, giá trị hàng hóa nông sản tham gia xuất khẩu năm 2025 ước đạt 208 triệu USD, tăng 38,6% so với năm 2021 và chiếm tới 97% tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu toàn tỉnh. Kết quả này cho thấy nông nghiệp không chỉ giữ vai trò “trụ đỡ” kinh tế trong nước mà còn là khu vực tạo nguồn lực quan trọng cho xuất khẩu, góp phần nâng cao sức chống chịu và tính ổn định của nền kinh tế Sơn La.

Từ sản xuất nhỏ lẻ đến nông nghiệp hàng hóa

Một trong những dấu ấn rõ nét của nông nghiệp Sơn La là quá trình chuyển mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang nông nghiệp hàng hóa, quy mô lớn, gắn với chế biến và thị trường. Phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên, khí hậu và quỹ đất, tỉnh từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Hiện nay, toàn tỉnh có trên 85.000 ha cây ăn quả; 24.300 ha cà phê với sản lượng trên 37.000 tấn cà phê nhân; 43.500 ha sắn công nghiệp, sản lượng trên 530.000 tấn; 6.132 ha chè, sản lượng đạt 56.182 tấn; khoảng 10.000 ha mía, sản lượng trên 650.000 tấn. Quy mô vùng nguyên liệu ngày càng ổn định, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị nông sản.

Cùng với mở rộng diện tích, tỉnh tập trung thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; phát triển các mô hình HTX, doanh nghiệp nông nghiệp, từng bước thay đổi tập quán sản xuất của người dân. Liên kết giữa Nhà nước - doanh nghiệp - nhà khoa học - nhà nông ngày càng được củng cố, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nông nghiệp hàng hóa. Nhiều HTX đã phát huy vai trò “hạt nhân” trong tổ chức sản xuất, xây dựng thương hiệu và thị trường tiêu thụ ổn định.

HTX Kiên Cường, bản Cồn Huất 1, xã Phiêng Khoài, thành lập năm 2021, từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, HTX đã liên kết các hộ dân canh tác tập trung các loại cây ăn quả chủ lực như mận hậu, lê, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm. Bà Đinh Thị Mây, Giám đốc HTX Kiên Cường, cho biết: Tham gia HTX, các thành viên được hỗ trợ kỹ thuật, thiết kế bao bì, tem nhãn truy xuất nguồn gốc và tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại. Hiện nay, HTX có 18 thành viên, doanh thu bình quân hằng năm đạt khoảng 15 tỷ đồng; thu nhập bình quân của các thành viên đạt trên 800 triệu đồng/năm, đồng thời tạo việc làm thời vụ cho khoảng 50 lao động địa phương.

Tương tự, HTX Nông nghiệp An Phú, phường Chiềng An từ quy mô nhỏ ban đầu đã từng bước mở rộng liên kết sản xuất. Từ 10 thành viên, đến nay HTX có 18 thành viên và 26 hộ liên kết, tổ chức sản xuất khoảng 40 ha cây ăn quả như mận, thanh long ruột đỏ, na. Anh Tòng Văn Hung, một hộ dân tham gia liên kết với HTX, chia sẻ: Trước đây sản xuất nhỏ lẻ, đầu ra bấp bênh. Khi tham gia HTX, chúng tôi được hướng dẫn kỹ thuật, sản phẩm được bao tiêu ổn định. Riêng với mô hình thanh long ruột đỏ, mỗi năm gia đình tôi thu nhập khoảng 400 triệu đồng, đời sống được cải thiện rõ rệt.

Từ các mô hình HTX cho thấy, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân, tạo nền tảng vững chắc để phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững.

Cùng với đó, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, hữu cơ tiếp tục được mở rộng. Toàn tỉnh có hơn 3.200 ha cây trồng áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm; trên 115 ha nhà lưới, nhà kính; 264,8 ha cây trồng được chứng nhận hữu cơ; 5.596 ha đạt VietGAP; trên 23.000 lượt ha cà phê được chứng nhận sản xuất bền vững. Toàn tỉnh duy trì 9 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; 218 mã số vùng trồng, 8 mã số cơ sở đóng gói; 31 sản phẩm nông sản mang địa danh Sơn La được bảo hộ; 214 sản phẩm OCOP, trong đó có 1 sản phẩm 5 sao, 69 sản phẩm 4 sao, 144 sản phẩm 3 sao; 262 chuỗi nông sản, thủy sản an toàn hoạt động hiệu quả...

Phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững

Bước sang năm 2026, tỉnh ta tiếp tục xác định nông nghiệp là ngành kinh tế quan trọng, vừa bảo đảm an sinh xã hội khu vực nông thôn, vừa tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế; phấn đấu tốc độ tăng trưởng GRDP khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt 4,5-5,0%/năm; thu nhập bình quân khu vực nông thôn tăng 1,3-1,5 lần so với năm 2025.

Trên cơ sở đánh giá toàn diện tiềm năng, lợi thế và những thách thức đặt ra, Sơn La định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập sâu hơn với thị trường trong nước, quốc tế. Trọng tâm là tiếp tục cơ cấu lại ngành theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới giống cây trồng, vật nuôi; thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Ông Phùng Kim Sơn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, thông tin thêm: Tỉnh sẽ tập trung xây dựng các vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; hoàn thiện hệ thống tiêu thụ nông sản theo chuỗi giá trị; thu hút doanh nghiệp “đầu tàu” có năng lực về vốn và công nghệ tham gia đầu tư. Đồng thời, khuyến khích phát triển nông nghiệp số, nông nghiệp thông minh, nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch nông nghiệp.

Cùng với phát triển sản xuất, tỉnh chú trọng củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX, coi đây là lực lượng nòng cốt trong tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa theo chuỗi giá trị. Việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch và logistics nông sản được xác định là khâu then chốt nhằm nâng cao sức cạnh tranh và giá trị sản phẩm.

Song song với đó, Sơn La đặc biệt quan tâm đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn; từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân từ “làm nông nghiệp” sang “làm kinh tế nông nghiệp”, chủ động tham gia liên kết, hợp tác và thích ứng với yêu cầu của thị trường. Việc lồng ghép các chương trình, chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp với xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững tiếp tục được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Với định hướng rõ ràng và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, ngành nông nghiệp Sơn La kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, tạo động lực quan trọng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và những năm tiếp theo.