Sau gần 4 tháng gieo trồng và chăm sóc, những ruộng tỏi sinh trưởng tốt bắt đầu rũ lá, củ chắc, vỏ ánh tím. Từ sáng sớm, bà con đã có mặt ngoài đồng, tay thoăn thoắt nhổ từng khóm tỏi, cắt rễ, phủi đất, xếp thành từng bó ngay ngắn. Không khí lao động đầu xuân diễn ra khẩn trương, rộn ràng. Trên các thửa ruộng ven đường, từng hàng tỏi nối dài, chờ vận chuyển về nhà sơ chế, phơi khô.

Ông Trương Thế Anh, Trưởng phòng Kinh tế xã Yên Châu, thông tin: Những năm gần đây, cây tỏi đã trở thành cây trồng chủ lực trong vụ đông, mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân. Toàn xã hiện có hơn 90 ha tỏi, năng suất bình quân đạt từ 20-25 tấn củ tươi/ha. Nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi, năm nay tỏi phát triển đồng đều, củ to, chắc, chất lượng bảo đảm.

Tỏi Yên Châu được người tiêu dùng ưa chuộng bởi hương vị đặc trưng, mùi thơm nồng, vị cay đậm; củ có màu hơi tía, tép chắc và bảo quản được lâu. Sự khác biệt về thổ nhưỡng cùng kinh nghiệm canh tác lâu năm của nông dân đã tạo nên thương hiệu riêng cho sản phẩm này. Mùa trồng bắt đầu từ tháng 10, ngay sau khi thu hoạch lúa vụ thu đông. Không cần cày xới nhiều, bà con chỉ dùng cây gỗ vót nhọn đâm lỗ xuống đất, thả từng nhánh giống. Sau hơn 4 tháng chăm sóc, cây tỏi bước vào thời điểm thu hoạch từ giữa tháng 2 đến đầu tháng 3 năm sau.

Gia đình ông Hoàng Văn Toàn, bản Đông Tấu có 1.200 m² ruộng lúa được tận dụng trồng tỏi, chủ yếu là giống tỏi tía nhiều nhánh, loại dễ trồng, năng suất cao. Vừa thu hoạch ông Hoàng chia sẻ: Năm nay tỏi được mùa, củ đều, bóng đẹp. Hiện giá bán tỏi tươi tại ruộng dao động từ 15.000-20.000 đồng/kg. Đây là cây trồng vụ ba sau khi thu hoạch lúa, góp phần tăng thu nhập đáng kể cho gia đình, ước thu khoảng 30 triệu đồng sau khi trừ chi phí.

Còn vụ tỏi năm nay, gia đình chị Hà Thị Duyên, bản Luông Mé trồng hơn 100 kg tỏi giống trên diện tích 2.000 m². Chị Duyên phấn khởi: Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật, diện tích tỏi phát triển đồng đều, ước sản lượng đạt trên 3 tấn củ tươi, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình trong những tháng đầu năm.

Không chỉ nhộn nhịp ngoài đồng, không khí thu hoạch còn lan tỏa tới từng sân nhà. Tại bản Đông Tấu, hầu hết các hộ dân đều tận dụng khoảng trống trước hiên, sân vườn để phơi tỏi. Tỏi sau khi nhổ được cắt rễ, tỉa lá, phân loại rồi trải đều dưới nắng. Nhiều gia đình buộc tỏi thành từng chùm, treo lên các giàn tre cao dựng trước sân để vỏ khô dần, giữ màu sắc đẹp.

Nâng cao chất lượng sản phẩm, anh Lò Văn Thoa ở bản Đông Tấu đã mạnh dạn đầu tư lò sấy tỏi. Anh Lò Văn Thoa chia sẻ: Trước đây việc phơi tỏi phụ thuộc nhiều vào thời tiết; nếu gặp mưa kéo dài dễ gây ẩm mốc, giảm chất lượng. Có lò sấy, gia đình chủ động hơn trong khâu làm khô, bảo đảm màu sắc, chất lượng và thời gian bảo quản, đồng thời bán được giá cao hơn.

Nhờ chất lượng nổi trội, đầu ra của tỏi Yên Châu luôn ổn định. Đến vụ, thương lái trong và ngoài tỉnh đánh xe ô tô đến tận nhà thu mua. Nhiều hộ còn bày bán tỏi dọc Quốc lộ 6, thuận tiện cho người dân và du khách dừng chân mua làm quà. Hiện nay, địa phương tiếp tục khuyến khích nông dân áp dụng tiến bộ kỹ thuật, chú trọng bảo quản, chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng; đồng thời từng bước xây dựng, củng cố thương hiệu “Tỏi Yên Châu”, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Giữa những ngày đầu xuân, khi nhiều nơi còn rộn ràng du xuân, trên cánh đồng Yên Châu, nhịp lao động đã khẩn trương trở lại. Những gánh tỏi đầy ắp được vận chuyển về nhà, sân phơi trắng tím sắc tỏi, tiếng cười nói rộn rã khắp bản làng. Vụ tỏi không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn tạo khí thế thi đua lao động sản xuất ngay từ đầu năm mới. Cây tỏi vụ đông tiếp tục khẳng định vai trò là cây trồng hiệu quả, góp phần nâng cao đời sống của người dân nơi đây.