Ở bản Pha Cúng, gia đình anh Nguyễn Viết Tuân đã 5 năm gắn bó với cây nhãn chín muộn. Trên 2 ha đất sản xuất, gia đình anh Tuân đã từng bước thay thế cây trồng cũ bằng cây nhãn, đồng thời tìm tòi, học hỏi kỹ thuật để chăm sóc vườn cây hiệu quả hơn.

Thời điểm này, vườn nhãn của gia đình anh Tuân quả đã chín đẹp, đạt hình thức, mẫu mã. Anh Tuân nói: Nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp, nhãn Lóng Phiêng có cùi dày, hạt nhỏ, vị ngọt đậm và hương thơm đặc trưng. Để tạo nên những chùm nhãn có mẫu mã đẹp, tôi phải chăm chút cho cây ngay từ đầu vụ, thực hiện từng công đoạn đúng thời điểm, từ tỉa cành, tạo tán, bón phân, phòng trừ sâu bệnh đến ủ gốc, siết nước và xử lý ra hoa. Năm nay, thời tiết có những diễn biến bất lợi khiến quả nhãn không đạt kích thước như kỳ vọng, song nhờ chủ động điều tiết thời vụ, nhãn được thu hoạch rải vụ, giá bán vẫn duy trì ở mức khá. Vụ nhãn năm nay, hơn 2 ha nhãn của gia đình dự kiến thu khoảng 130 tấn, sản phẩm đã được các đơn vị thu mua ký kết tiêu thụ, với giá dao động từ 25.000-30.000 đồng/kg.

Tìm hiểu qua bà con, chúng tôi được biết cây nhãn ở Lóng Phiêng được chăm sóc theo kỹ thuật rải vụ, chia thành 3-4 giai đoạn chín. Khi thu hoạch từng giai đoạn, nguồn cung không bị dồn vào một thời điểm nên cơ bản bán được giá hơn. Lóng Phiêng hiện có hơn 730 ha nhãn, trong đó trên 500 ha nhãn chín muộn, xã Lóng Phiêng đang hình thành vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, sản lượng ước đạt hơn 7.000 tấn mỗi năm. Đến nay, 330 ha được ứng dụng công nghệ cao, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, chủ yếu với các giống Nhãn Miền, HT2 và HT6. Xã khuyến khích bà con phát triển sản xuất theo đúng quy hoạch; thành lập các tổ hợp tác, HTX để liên kết với các doanh nghiệp trong sản xuất và bao tiêu sản phẩm.

Hợp tác xã Phương Nam hiện có 10 thành viên, xác định nhãn là cây trồng chủ lực. Từ 80 ha ban đầu, HTX đã liên kết với các hộ dân mở rộng vùng trồng lên hơn 300 ha, hình thành vùng nhãn quy mô lớn. Ông Trần Như Kiên, Giám đốc HTX Phương Nam, xã Lóng Phiêng, cho biết: Trước đây, nhãn được trồng phân tán, mỗi hộ áp dụng một cách chăm sóc nên chất lượng quả không đồng đều, việc tiêu thụ gặp khó khăn. Từ khi liên kết sản xuất, HTX thống nhất quy trình chăm sóc, hướng dẫn người dân lựa chọn giống, mật độ trồng, cắt tỉa tạo tán, bón phân, phòng trừ sâu bệnh theo hướng an toàn sinh học.

Các hộ liên kết còn thực hiện ghi chép nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc, tuân thủ các yêu cầu về an toàn thực phẩm. Việc sản xuất theo cùng một quy trình, giúp chất lượng quả đồng đều hơn, đồng thời tạo điều kiện để HTX chủ động kết nối với các đơn vị thu mua. Vụ nhãn năm nay, HTX Phương Nam thu hoạch hơn 4.000 tấn nhãn tươi, giá bán dao động 15.000-18.000 đồng/kg. Thu nhập bình quân của các hộ trồng nhãn đạt khoảng 150 triệu đồng/ha, nhiều lao động địa phương có thêm việc làm vào thời điểm chăm sóc, thu hái và sơ chế sản phẩm.

Ông Lừ Văn Chung, Chủ tịch UBND xã Lóng Phiêng, cho biết: Từ đầu vụ đến nay, toàn xã đã tiêu thụ trên 2.000 tấn nhãn; trong đó, 2 HTX trong xã đứng ra thu mua nhãn bán tại hệ thống siêu thị, các chợ đầu mối tại các tỉnh, thành phố. Hiện nay, còn hơn 5.000 tấn nhãn chín muộn đang vào vụ thu hoạch, tập trung tại bản Pha Cúng, Yên Thi. Thời điểm này nhãn quả tươi được giá, việc tiêu thụ thuận lợi, dự kiến đến hết tháng 10, sẽ thu hoạch và tiêu thụ hết sản lượng nhãn chín muộn.

Thời gian tới, xã tiếp tục vận động người dân chăm sóc tốt diện tích nhãn hiện có, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp để mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng giá trị sản phẩm.

Nhờ tư duy làm nông nghiệp bài bản, cây nhãn đã khẳng định vị thế chủ lực trong cơ cấu cây trồng của xã Lóng Phiêng. Những mùa quả ngọt nối tiếp đã đem lại việc làm, tăng thu nhập và tạo thêm động lực để nông dân tự tin làm giàu trên chính quê hương mình, góp phần đưa Lóng Phiêng ngày càng phát triển, nhân dân có cuộc sống ngày một ấm no, hạnh phúc.