Toàn tỉnh đang có 203 HTX do phụ nữ làm chủ, chủ yếu hoạt động trong các lĩnh vực: Trồng cây ăn quả, rau xanh, chăn nuôi, thủy sản, dược liệu, cây công nghiệp, thương mại dịch vụ, dịch vụ du lịch, tiểu thủ công nghiệp… Tiêu biểu như: HTX Tây Bắc, xã Yên Châu; HTX Nông nghiệp xanh 26/3, phường Chiềng Sinh; HTX Rau an toàn tự nhiên, phường Mộc Sơn; HTX Lan Thảo Nguyên, phường Mộc Châu; HTX Dược liệu Hồng Loan, xã Chiềng Mung…

Từ căn nhà sàn bố mẹ để lại, năm 2014, chị Nguyễn Thị Hồng Hảo, bản Na Áng, phường Mộc Sơn đầu tư cải tạo làm homstay đón khách du lịch. Chị Hảo tìm hiểu, học hỏi về cách làm du lịch cộng đồng như giới thiệu homestay trên mạng xã hội, mở thêm dịch vụ ăn uống, thực đơn là những món ăn đặc trưng của đồng bào dân tộc Thái và các món ăn BBQ ngoài trời, cà phê… Trải qua khó khăn về quá trình khởi nghiệp, đến nay khi ở tuổi 32, chị Hảo có 3 homestay, trong đó chị quản lý trực tiếp 2 homestay và 1 homestay còn lại cho thuê. Sức chứa 2 homestay khoảng 80 khách, thu nhập bình quân đạt 250 triệu đồng/tháng.

Đầu năm 2024, chị Hảo vận động các hộ có homestay trong tổ dân phố cùng thành lập HTX để liên kết nâng cao chất lượng phục vụ du khách. Chị Hảo, chia sẻ: Hiện nay, HTX Nông nghiệp và dịch vụ du lịch Noọng Ơi có 4 nhà homestay, sức chứa 150 khách. Dựa vào nhu cầu ở của từng đoàn khách, HTX cung cấp các dịch vụ phòng ở cộng đồng hoặc phòng riêng. HTX tạo việc làm thường xuyên cho 5 lao động, ngoài ra,  tạo việc làm thời vụ cho nhiều lao động.

Còn tại xã biên giới Phiêng Khoài, chị Bùi Phương Thanh, Phó Giám đốc HTX Nông sản bản địa Nọong Piêu đã góp sức vào xây dựng thành công thương hiệu “Mận hậu Ruby Phiêng Khoài”. Trước đây, gia đình chị có diện tích mận hậu và sản lượng lớn, nhưng hầu hết việc tiêu thụ phụ thuộc vào thương lái, giá cả không ổn định. Tháng 7/2020, chị vận động các hộ thành viên trong bản thành lập HTX. Đồng thời, mang sản phẩm mận của HTX đi tham gia cuộc thi Khởi nghiệp nông nghiệp đổi mới sáng tạo của BSA (Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp) lần thứ 8 và đạt giải 3 cấp Quốc gia.

Qua cuộc thi, HTX phối hợp với Công ty cổ phần BIO FARM Việt Nam thử nghiệm trồng mận hậu hữu cơ; xây dựng thương hiệu, bao bì, nhãn mác và tem truy xuất nguồn gốc. Chị Thanh cùng các thành viên tự học hỏi, áp dụng khoa học kỹ thuật vào nghiên cứu phát triển quả mận to và đã xây dựng thành công thương hiệu “Mận hậu Ruby”. Hiện nay, HTX có 50,5 ha mận hậu, trong đó, hơn 36 ha đạt tiêu chuẩn VietGAP, 30,5 ha có mã số vùng trồng xuất khẩu sang EU và các chuỗi siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch, như: AEON MALL, Homefood, các sàn thương mại điện tử trong nước.

Chị Thanh cho biết: HTX có 11 thành viên, chúng tôi phân công cụ thể công việc từng thành viên từ khâu sản xuất, phát triển kỹ thuật đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm, đến tiêu chuẩn đầu ra như kho bãi, đóng gói, bao bì sản phẩm, điều hành về kinh doanh, hệ thống phân phối hàng hóa và maketting, đảm bảo tính liên kết theo chuỗi giá trị phát triển bền vững.

Đồng hành hỗ trợ hội viên phát triển kinh tế, Hội LHPN tỉnh đang thực hiện tiểu dự án “Thúc đẩy kinh doanh và lãnh đạo cho doanh nhân nữ tại Sơn La” thuộc dự án GREAT 2 Sơn La, Hội đã cử cán bộ trực tiếp khảo sát 58 HTX, tổ hợp tác, hộ kinh doanh; lựa chọn 38 đơn vị, doanh nghiệp tham gia các hoạt động khoá I và tiếp tục khảo sát 43 HTX tham gia các hoạt động khoá II của tiểu dự án. Đồng thời, chỉ đạo Hội LHPN các cấp phối hợp hỗ trợ thành lập 7 HTX có phụ nữ tham gia quản lý. Tổ chức các lớp tập huấn cho cán bộ hội chuyên trách các cấp, thành viên HTX, tổ hợp tác do phụ nữ làm chủ hoặc tham gia quản lý về kỹ năng quản lý kinh doanh; kết nối tiêu thụ sản phẩm; bán hàng trên các nền tảng xã hội. Tạo điều kiện cho hội viên vay vốn từ các nguồn quỹ do Hội quản lý phát triển, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh... Qua đó, tạo điều kiện tốt nhất để hội viên được tham gia phát triển kinh tế.

Bà Quàng Thị Vân, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh, cho biết: Các HTX do phụ nữ làm chủ, từng bước phát huy vai trò, hiệu quả trong sản xuất, kinh doanh và an sinh xã hội. Hội viên, phụ nữ tham gia HTX không chỉ được hỗ trợ về phát triển kinh tế, còn được chia sẻ kinh nghiệm, giúp đỡ trong xây dựng gia đình, đời sống vật chất, tinh thần được nâng lên.

Hội LHPN tỉnh sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả các chương trình, dự án, hỗ trợ hội viên tham gia làm chủ tại các HTX, tiếp thêm niềm tin và động lực để chị em mạnh dạn khởi sự kinh doanh, từng bước khẳng định vai trò, vị thế của phụ nữ trong phát triển kinh tế, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và xây dựng cộng đồng bền vững, phát triển.