Từ ý tưởng sáng tạo đến sản phẩm có giá trị kinh tế

Trong khuôn khổ Ngày hội Công nghiệp Văn hóa và Sáng tạo 2026, diễn ra tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP Hồ Chí Minh (SIHUB), khu vực triển lãm với hơn 60 gian hàng của doanh nghiệp, startup và các dự án sáng tạo đã thu hút đông đảo khách tham quan. Nhiều sản phẩm ứng dụng AI, nền tảng số, thiết kế sáng tạo, điện ảnh, âm nhạc, thời trang hay bảo tồn di sản được giới thiệu, cho thấy sự kết hợp ngày càng chặt chẽ giữa công nghệ với công nghiệp văn hóa.

Điểm chung của các dự án là không chỉ tập trung vào ý tưởng sáng tạo mà còn hướng đến xây dựng thương hiệu, đăng ký sở hữu trí tuệ và tìm kiếm cơ hội kết nối với doanh nghiệp, nhà đầu tư để đưa sản phẩm ra thị trường. Đây cũng là mục tiêu mà Ngày hội Công nghiệp Văn hóa và Sáng tạo 2026 hướng tới khi tạo không gian kết nối giữa cộng đồng sáng tạo với các nguồn lực phát triển.

Theo bà Lê Thị Bé Ba, Phó Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP Hồ Chí Minh (SIHUB), Việt Nam không thiếu những ý tưởng hay và các dự án khởi nghiệp sáng tạo. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm vẫn gặp khó khăn trong quá trình phát triển do thiếu sự kết nối giữa sáng tạo, bảo hộ sở hữu trí tuệ và thị trường.

"Mục tiêu lớn nhất của Ngày hội Công nghiệp Văn hóa và Sáng tạo 2026 là kết nối nguồn lực để phát triển hệ sinh thái tài sản sở hữu trí tuệ sáng tạo - Creative IP. Chúng tôi mong muốn xây dựng một hệ sinh thái mở, nơi nhà sáng tạo, doanh nghiệp, trường đại học, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ cùng đồng hành để tài sản trí tuệ không chỉ được bảo hộ mà còn được định giá và thương mại hóa", bà Bé Ba chia sẻ.

Theo bà Bé Ba, khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng trở thành nền tảng của công nghiệp văn hóa, việc hình thành hệ sinh thái Creative IP sẽ giúp các ý tưởng sáng tạo được bảo hộ, kết nối nguồn lực và từng bước phát triển thành những sản phẩm có giá trị kinh tế.

Công nghệ mở đường cho tài sản trí tuệ văn hóa

Giữa không gian triển lãm, gian hàng của thương hiệu Teco thu hút nhiều khách tham quan với các sản phẩm thời trang được phát triển từ bã cà phê, xơ dừa, sợi sen và nhiều phụ phẩm nông nghiệp. Những nguyên liệu quen thuộc sau quá trình nghiên cứu, ứng dụng công nghệ đã được chuyển hóa thành chất liệu mới, góp phần tạo nên các sản phẩm mang bản sắc Việt và hướng đến phát triển bền vững.

Theo anh Trần Hữu Nghĩa, Giám đốc Công ty Cổ phần Teco Fashion Group, bã cà phê chỉ là một trong những chất liệu doanh nghiệp đang nghiên cứu. Điều Teco hướng tới không đơn thuần là tạo ra một sản phẩm thời trang mà là khai thác những nguồn nguyên liệu đặc trưng của Việt Nam để kể câu chuyện về văn hóa và giá trị bản địa thông qua thiết kế.

"Chúng tôi muốn đưa những nguyên liệu quen thuộc của Việt Nam như bã cà phê, xơ dừa hay sợi sen trở thành những sản phẩm có giá trị cao hơn. Điều quan trọng không chỉ là công nghệ tạo ra chất liệu mới mà còn là xây dựng thương hiệu và đăng ký sở hữu trí tuệ cho từng sản phẩm để có thể cạnh tranh trên thị trường", anh Nghĩa chia sẻ.

Theo anh Nghĩa, cùng với đầu tư cho nghiên cứu và thiết kế, doanh nghiệp chú trọng bảo hộ nhãn hiệu và các tài sản sở hữu trí tuệ ngay từ giai đoạn phát triển sản phẩm. Đây không chỉ là cách bảo vệ thành quả sáng tạo mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp mở rộng thị trường và nâng cao giá trị thương hiệu.

Câu chuyện của Teco cũng phản ánh xu hướng chung tại triển lãm, khi nhiều doanh nghiệp không còn dừng lại ở việc giới thiệu ý tưởng hay sản phẩm mới mà tập trung xây dựng tài sản sở hữu trí tuệ như một lợi thế cạnh tranh. Từ thiết kế, nhãn hiệu đến quy trình phát triển sản phẩm đều được chú trọng bảo hộ, tạo nền tảng để các giá trị văn hóa và nguồn nguyên liệu bản địa có thể phát triển thành những thương hiệu có khả năng thương mại hóa.

Không chỉ trong lĩnh vực thời trang, nhiều dự án tại triển lãm cũng cho thấy công nghệ đang trở thành cầu nối giữa sáng tạo và thị trường. Khi kết hợp với sở hữu trí tuệ, những ý tưởng mang bản sắc Việt có thêm cơ hội phát triển thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị, mở ra hướng đi mới cho công nghiệp văn hóa trong nền kinh tế sáng tạo.

Nếu Teco lựa chọn nâng giá trị nguyên liệu bản địa bằng công nghệ vật liệu và xây dựng thương hiệu, thì dự án “Việt Cổ Truyện” lại mở ra hướng đi khác khi biến kho tàng truyện cổ của các dân tộc Việt Nam thành tài sản số có khả năng khai thác lâu dài.

Tại triển lãm, gian hàng của Công ty Minh Tích giới thiệu website tương tác cùng nhiều sản phẩm được phát triển từ dự án "Việt Cổ Truyện". Không chỉ số hóa các câu chuyện dân gian, nhóm phát triển còn ứng dụng những hình tượng, hoa văn và nhân vật trong truyện cổ vào nhiều sản phẩm phục vụ đời sống, giúp văn hóa truyền thống tiếp cận gần hơn với giới trẻ.

Theo chị Mai Trâm, đại diện dự án, "Việt Cổ Truyện" hướng tới bảo tồn và lan tỏa những câu chuyện cổ của 54 dân tộc Việt Nam thông qua nền tảng số. Mỗi sản phẩm đều gắn với một câu chuyện về văn hóa, phong tục hoặc hoa văn đặc trưng, để người sử dụng không chỉ tiếp cận một thiết kế đẹp mà còn hiểu thêm về bản sắc của từng cộng đồng.

Để xây dựng kho dữ liệu này, nhóm thực hiện kết hợp nguồn tư liệu từ các nhà nghiên cứu với những chuyến điền dã tại nhiều địa phương, ghi lại các câu chuyện truyền miệng trước khi số hóa và chuẩn hóa thành dữ liệu phục vụ phát triển sản phẩm.

Theo các đơn vị tham gia triển lãm, khi dữ liệu văn hóa được kết hợp với công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, giá trị của di sản không chỉ dừng ở bảo tồn mà còn có thể mở rộng sang nhiều lĩnh vực như xuất bản, giáo dục, điện ảnh, trò chơi, du lịch hay quà tặng văn hóa. Đây cũng là hướng đi để các tài sản sở hữu trí tuệ mang bản sắc Việt từng bước tham gia sâu hơn vào thị trường sáng tạo.

Trong khuôn khổ Ngày hội Công nghiệp Văn hóa và Sáng tạo 2026, bên cạnh hơn 60 gian hàng triển lãm, ban tổ chức còn triển khai các hoạt động kết nối doanh nghiệp, dự án sáng tạo với nhà đầu tư thông qua Business Matching, Project Market, chuỗi hội thảo về AI, bản quyền, điện ảnh, âm nhạc, thiết kế và ra mắt nền tảng Kính Vạn Hoa - Creative Lab. Nền tảng ứng dụng AI này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu Creative IP, kết nối nhà sáng tạo với doanh nghiệp và góp phần thúc đẩy thương mại hóa các tài sản sở hữu trí tuệ.

Theo bà Lê Thị Bé Ba, để công nghiệp văn hóa trở thành một ngành kinh tế, các giá trị văn hóa cần được phát triển thành sản phẩm, được bảo hộ bằng sở hữu trí tuệ và có cơ hội tiếp cận thị trường. Khi công nghệ và sở hữu trí tuệ đồng hành cùng sáng tạo, công nghiệp văn hóa sẽ có thêm động lực để phát triển, góp phần đưa những giá trị văn hóa Việt Nam đến với đông đảo công chúng và tạo ra giá trị kinh tế bền vững.