Chuẩn hóa sản xuất từ đánh giá sản phẩm OCOP

Thành lập năm 2022, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Ngoan Hậu, xã Chiềng Khương là một trong những đơn vị tích cực tham gia Chương trình OCOP. Trong đợt đánh giá, phân hạng và công nhận lại sản phẩm OCOP vừa qua, HTX có 1 sản phẩm thịt trâu gác bếp đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao.

Bà Phạm Thị Ngoan, đại diện HTX cho biết: Trước khi tham gia Chương trình OCOP, sản phẩm thịt trâu gác bếp của HTX chủ yếu tiêu thụ tại địa phương, quy mô nhỏ, mẫu mã đơn giản. Mong muốn đưa sản phẩm ra thị trường rộng hơn, HTX chủ động tham gia chương trình OCOP. Quá trình chuẩn bị hồ sơ và tham gia đánh giá giúp HTX nhận diện rõ những hạn chế trong sản xuất, đóng gói, bảo quản. Đây là áp lực không nhỏ, nhưng cũng là động lực để HTX hoàn thiện quy trình, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Còn đối với Hợp tác xã Ara-Tay Coffee, xã Mường Chanh, việc tham gia Chương trình OCOP được xác định là “bài kiểm tra” toàn diện đối với năng lực tổ chức sản xuất. Chị Cầm Thị Mòn, Giám đốc HTX cho biết: Đánh giá OCOP lần đầu không chỉ dừng lại ở việc công nhận hạng sao, mà là quá trình “soi chiếu” toàn diện các khâu trong chuỗi sản xuất, kinh doanh. Trong đợt này, HTX đưa 2 sản phẩm mới, gồm cà phê Ara-Tay Natural và cà phê Ara-Tay Honey tham gia phân hạng sản phẩm OCOP. Nhờ có kinh nghiệm từ các lần tham gia đánh giá OCOP trước, 2 sản phẩm của HTX được chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ, điều kiện sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, đáp ứng yêu cầu và được công nhận đạt OCOP 4 sao.

Thực hiện Quyết định số 1489/QĐ-TTg ngày 6/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số nội dung Quyết định số 148/QĐ-TTg ngày 24/2/2023 phê duyệt Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Sơn La chỉ đạo các ngành chức năng rà soát, hướng dẫn các chủ thể OCOP thực hiện đánh giá lần đầu và đánh giá lại sản phẩm theo bộ tiêu chí mới, bảo đảm chặt chẽ, khách quan, thực chất.

Theo đó, sửa đổi, bổ sung bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, làm rõ hơn trách nhiệm của các cấp, các ngành trong tổ chức triển khai và giám sát chất lượng sản phẩm. Thông qua đánh giá lần đầu và đánh giá lại, các chủ thể OCOP được hướng dẫn rà soát toàn diện điều kiện sản xuất, hồ sơ pháp lý và tiêu chuẩn chất lượng, qua đó chủ động hoàn thiện quy trình sản xuất theo yêu cầu thực tiễn.

Theo Bộ tiêu chí OCOP, các sản phẩm tham gia đánh giá đáp ứng đầy đủ yêu cầu về hồ sơ pháp lý, điều kiện sản xuất, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn mác và khả năng tiêu thụ. Đây là những tiêu chí bắt buộc, buộc các chủ thể thay đổi tư duy sản xuất, từ nhỏ lẻ sang sản xuất theo hướng hàng hóa, chú trọng hơn đến xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Ông Hồ Trung Kiên, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Chương trình OCOP là nội dung trọng tâm của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, phát huy lợi thế đặc thù từng địa phương. Thông qua đánh giá OCOP, cơ quan chuyên môn không chỉ xem xét công nhận hạng sao, còn hướng dẫn, hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện quy trình sản xuất, hồ sơ pháp lý và các điều kiện cần thiết, hướng tới xây dựng những sản phẩm có chất lượng ổn định, có khả năng đứng vững trên thị trường.

Đánh giá lại để nâng giá trị

Nếu như đánh giá OCOP lần đầu nhằm chuẩn hóa sản phẩm, thì việc đánh giá, phân hạng lại các sản phẩm đã công nhận được xem như “bài kiểm tra định kỳ”, phản ánh năng lực duy trì chất lượng và khả năng thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Giữ vững hạng sao không chỉ là mục tiêu trước mắt, còn là cam kết lâu dài của các chủ thể OCOP đối với người tiêu dùng. Sau hơn 6 năm triển khai Chương trình OCOP, nhiều sản phẩm sau khi được công nhận có đầu ra ổn định hơn, giá bán cao hơn.

Ông Dương Quốc Đạt, Giám đốc Công ty TNHH MTV Đạt Thủy, đơn vị có sản phẩm được công nhận lại lần này, cho biết: Chứng nhận sản phẩm OCOP chính là “tấm vé thông hành” giúp sản phẩm có mặt tại các hệ thống phân phối, siêu thị lớn trong nước. Sau 3 năm được công nhận sản phẩm OCOP lần đầu, sản phẩm hạt mắc ca Đạt Thủy đã mở rộng quy mô sản xuất, sức tiêu thụ tăng, giá trị sản phẩm tăng khoảng 40% so với trước. Tại hội nghị đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP tỉnh vừa qua, sản phẩm của Công ty tiếp tục được Hội đồng thống nhất công nhận đạt OCOP 4 sao.

Theo ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, việc đánh giá, phân hạng OCOP chính là sự ghi nhận kết quả phấn đấu của các chủ thể, tạo cơ hội để các sản phẩm OCOP của tỉnh tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường, hướng tới chuẩn hóa, chuyên nghiệp hóa và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Trong đợt đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh năm 2025 (lần 2), Hội đồng đánh giá xem xét 47 sản phẩm, gồm 31 sản phẩm tham gia đánh giá mới và 16 sản phẩm đánh giá lại. Kết quả, có 1 sản phẩm là Mận sấy dẻo của HTX dịch vụ phát triển nông nghiệp 19/5 đủ điều kiện đề nghị Trung ương đánh giá, phân hạng 5 sao; 24 sản phẩm đạt hạng 4 sao; 22 sản phẩm đạt hạng 3 sao.

Đánh giá, phân hạng OCOP đang từng bước khẳng định vai trò là công cụ quản lý chất lượng hiệu quả, tạo động lực để các chủ thể OCOP chủ động đổi mới, nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững, xây dựng thương hiệu OCOP Sơn La.