Tận dụng lợi thế sẵn có, nghề nuôi ong lấy mật cũng không ngừng phát triển cả về số lượng và chất lượng. Toàn tỉnh hiện có 48 chi hội, 8 HTX nuôi ong mật với gần 2.400 hội viên; duy trì 85.700 đàn ong, sản lượng hằng năm đạt từ 3.200-3.500 tấn mật ong, 200-300 tấn phấn hoa, 250-300 tấn sáp ong; doanh thu từ ong mật hằng năm dao động từ 230-250 tỷ đồng... Nghề nuôi ong mật góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế chung tại địa phương.

Ở xã Bình Thuận nghề nuôi ong phát triển từ năm 1996. Năm 2018, HTX ong Phỏng Lái được thành lập, liên kết các hộ nuôi ong mật, dần trở thành HTX tiêu biểu về nuôi ong mật tại Sơn La. Ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc HTX, thông tin: HTX hiện có 5 thành viên, duy trì hơn 1.000 đàn ong. Chúng tôi không ngừng học hỏi kỹ thuật từ nhiều nơi khác để phát triển sản phẩm sạch, chất lượng cao. Sản phẩm mật ong của HTX đã đạt chứng nhận VietGAP năm 2019 và đạt chuẩn OCOP 4 sao năm 2022, được cấp quyền và sử dụng nhãn hiệu tập thể “Mật ong Sơn La” từ năm 2020 đến nay.

Những năm gần đây, các hộ nuôi ong đã chuyển đổi từ phương pháp truyền thống sang áp dụng kỹ thuật tiên tiến như nuôi ong theo thùng kế, quản lý mùa vụ, di chuyển đàn ong linh hoạt theo các vùng hoa (nhãn, cà phê, hoa rừng...) nhằm tối ưu hóa nguồn thức ăn, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Công tác phòng trừ dịch bệnh được hội viên chủ động sử dụng thảo dược tự nhiên, đảm bảo sản phẩm mật ong an toàn, không tồn dư hóa chất. Kỹ thuật nhân giống ong chúa cũng được áp dụng, tạo ra những đàn ong khỏe mạnh, năng suất cao. Nhiều hộ nuôi ong còn trang bị thiết bị đo độ ẩm để thu hoạch mật đúng thời điểm và gắn tem, nhãn, mã QR, truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Ông Trương Văn Khang, Chi hội trưởng Chi hội nuôi ong bản Nà Hạ 2, xã Chiềng Mung, cho biết: Chi hội hiện có 12 hội viên, duy trì hơn 3.000 đàn ong ngoại, mỗi năm xuất bán 150 tấn mật ong, 9 tấn phấn hoa, 10 tấn sáp ong. Thu nhập bình quân đạt từ 200 - 300 triệu đồng/hộ/năm, có hộ đạt 500 triệu đồng/năm. Vào vụ khai thác mật, các hộ nuôi ong thường di chuyển đàn ong đến những nơi có nguồn hoa phong phú như khu vực Sông Mã, Mai Sơn, thậm chí đi đến nhiều nơi của Phú Thọ, có hộ còn đưa đàn ong vào Đắk Lắk, Gia Lai để tránh rét và tìm kiếm nguồn thức ăn dồi dào hơn.

Bảo vệ nhãn hiệu tập thể “Mật ong Sơn La”, ngay sau khi sắp xếp, sáp nhập, Hội Khoa học Tổng hợp đã tăng cường liên kết các hội thành viên, thường xuyên tổ chức kiểm tra chống hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo vệ người tiêu dùng và uy tín thương hiệu. Các sản phẩm được gắn nhãn hiệu tập thể và mã QR luôn có độ tin cậy cao, dễ dàng tiêu thụ, giá bán cũng cao hơn 20 - 30% so với sản phẩm cùng loại.

Ông Bùi Minh Sơn, Chủ tịch Hội Khoa học Tổng hợp, cho biết: Thời gian tới, Hội tiếp tục tuyên truyền sâu rộng quy trình quản lý, cấp và sử dụng nhãn hiệu tập thể “Mật ong Sơn La” đến các vùng tiềm năng của khu vực Mộc Châu, Sông Mã, Mai Sơn; đẩy mạnh việc hỗ trợ hội viên áp dụng kỹ thuật mới, sản xuất theo chuỗi, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn để đáp ứng thị trường nội địa và hướng tới xuất khẩu. Đồng thời, Hội sẽ đồng hành, tăng cường xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường mới, tạo điều kiện để hội viên tham gia giới thiệu sản phẩm tại các hội chợ thương mại trong và ngoài tỉnh.

Từ mô hình nuôi tự phát, nhỏ lẻ, nuôi ong mật đã trở trở thành nghề mang lại nguồn thu nhập lớn, góp phần xóa đói giảm nghèo và làm giàu chính đáng cho người dân. Với việc duy trì và bảo vệ nhãn hiệu tập thể, mật ong Sơn La sẽ tiếp tục tạo uy tín tốt và niềm tin đối với khách hàng, đưa sản phẩm mang nhiều lợi ích này vươn xa, giúp người nuôi ong có nguồn sinh kế hiệu quả và bền vững.