Trong ngôi nhà sàn, chúng tôi được ông Pản kể lại những ký ức không thể nào quên của một thời chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Tháng 5/1974, khi vừa tròn 20 tuổi, chàng trai trẻ Vì Văn Pản đã viết đơn tình nguyện nhập ngũ, là lính biên phòng đóng quân tại tỉnh Lai Châu. Đến đầu tháng 4/1975, đơn vị được điều động vào miền Nam tiếp quản các sân bay chiến lược tại các vùng giải phóng.

Ông Pản bồi hồi nhớ lại: Đơn vị chúng tôi hành quân xuyên rừng, lội suối, có những ngày nhịn đói, ngủ rừng, nhiều đồng đội bị sốt rét hoành hành nhưng vẫn kiên cường vượt lên khó khăn, gian khổ. Sau nhiều ngày hành quân, đơn vị đến sân bay Phú Bài, thành phố Huế, rồi vào sân bay Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. Trưa 30/4/1975, nghe tin Sài Gòn hoàn toàn giải phóng, cả đơn vị vui mừng, phấn khởi. Mặc dù không được trực tiếp tham gia chiến đấu, nhưng chúng tôi biết rằng mình đang đóng góp một phần quan trọng vào công cuộc thống nhất đất nước.

Sau giải phóng miền Nam, ông Pản được biên chế vào Đoàn 725, Công an nhân dân vũ trang Sông Bé, làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam. Niềm vui hòa bình chưa lâu, tháng 5/1975, Tập đoàn diệt chủng Pol Pot liên tục gây hấn ở khu vực biên giới. Ông Pản nhớ lại: Đầu năm 1978, đơn vị bị quân Pol Pot tập kích, ba ngày, ba đêm. Chúng tôi chiến đấu quả cảm và đã đẩy lùi được quân thù. Liên tiếp thời gian sau đó, cả đơn vị phối hợp với các lực lượng chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc.

Đến tháng 5/1978, ông Pản được cử ra miền Bắc học trinh sát. Năm 1979, ông được kết nạp vào Đảng và được phân công về công tác tại Đồn Biên phòng Mường Lạn. Đến năm 1987, ông được nghỉ hưu theo chế độ.

Trở về với cuộc sống đời thường, phát huy truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ, ông tích cực tham gia các phong trào ở địa phương. Năm 1988, ông được nhân dân bản Nà Mòn, xã Mường Và tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ bản. Những năm đấy, bản còn nghèo khó, đời sống bà con nhiều khó khăn, ông Pản cùng với cấp ủy và các đảng viên trong chi bộ vận động nhân dân xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, xây dựng đời sống văn hóa, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển kinh tế, bảo vệ rừng.

Hiện nay, bản Nà Mòn có 97 hộ, 420 nhân khẩu, bà con luôn tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, đưa các loại giống mới có năng suất, chất lượng cao vào thâm canh, như: cam, quýt với tổng diện tích hơn 40 ha; hơn 5 ha xoài, nhãn, bưởi... Đời sống người dân từng bước được cải thiện. Trong 3 năm liên tục bản được công nhận danh hiệu “Bản văn hóa”; có 92 hộ được công nhận gia đình văn hóa. Thành quả đạt được hôm nay có sự đóng góp không nhỏ của ông Vì Văn Pản.

Mặc dù đã ngoài 70 tuổi, nhưng ông Pản vẫn gương mẫu, tích cực tham gia giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ biết trân trọng những hy sinh, đóng góp của thế hệ cha ông trong công cuộc bảo vệ nền độc lập dân tộc, phát huy truyền thống nỗ lực xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.