Bắc Yên là xã vùng cao có cảnh quan tươi đẹp, kỳ vĩ và bản sắc văn hóa truyền thống đặc sắc của nhiều dân tộc anh em Mông, Thái, Mường, Dao cùng đoàn kết sinh sống. Giữa nhịp sống hiện đại, những giá trị truyền thống vẫn được gìn giữ, lan toả, khơi dậy vai trò chủ thể của đồng bào, làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân và mở ra hướng đi bền vững cho du lịch vùng cao.

Đến với xã vùng cao này, ai cũng được biết đến có hang A Phủ tại xã Hồng Ngài (cũ), nơi cố nhà văn Tô Hoài lấy cảm hứng để viết nên tác phẩm văn học nổi tiếng “Vợ chồng A Phủ”. Những câu chuyện về phong tục, tập quán và không gian văn hóa độc đáo, góp phần tạo sức hấp dẫn riêng của vùng cao.

Lễ hội “Tết Độc lập trên quê hương Vợ chồng A Phủ” với nhiều hoạt động sôi nổi và phong phú, tạo nên không gian gặp gỡ, vui chơi, trải nghiệm đậm bản sắc vùng cao.

10 trại văn hóa mang đến một màu sắc đa dạng, giới thiệu đời sống, sản vật địa phương, giúp du khách hiểu thêm về văn hóa, con người Bắc Yên. Cùng với đó là các hoạt động thi đấu thể thao, trò chơi dân gian như đánh tu lu, đẩy gậy, kéo co, ném pao... diễn ra sôi nổi. Đặc biệt, phần thi trang phục dân tộc của 24 thí sinh thu hút đông đảo nhân dân và du khách.

Cùng với duy trì lễ hội truyền thống, xã Bắc Yên chú trọng phát huy vai trò của các câu lạc bộ văn hóa. Đây được xem là những “hạt nhân” trong bảo tồn, trao truyền các giá trị văn hóa tại cộng đồng, tạo môi trường để các thế hệ cùng tham gia, thực hành và gìn giữ bản sắc dân tộc.

CLB Văn hóa xứ Mường Bắc Yên có 25 thành viên, tổ chức sinh hoạt định kỳ vào cuối tuần, các thành viên cùng nhau luyện tập văn nghệ, truyền dạy văn hóa truyền thống. Không gian sinh hoạt được bài trí với các vật dụng sinh hoạt, nông cụ sản xuất, trang phục và nhạc cụ truyền thống của đồng bào Mường.

Từ hiệu quả hoạt động của CLB Văn hóa xứ Mường Bắc Yên, xã tiếp tục thành lập CLB Văn hóa Thái Mường và CLB Văn hóa Thái Phiêng Ban; duy trì hoạt động hiệu quả 21 đội văn nghệ tại các bản. Cùng với biểu diễn nghệ thuật, các CLB chú trọng thực hành nghi lễ truyền thống, khôi phục nghề đan lát, thêu thùa, dệt thổ cẩm; tổ chức giao lưu, tạo không gian sinh hoạt văn hóa lành mạnh, gắn kết cộng đồng.

Xã Bắc Yên đang từng bước tạo dựng môi trường thuận lợi để bảo tồn và khai thác giá trị văn hóa đúng hướng, hiệu quả, tạo nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, góp phần xây dựng vùng cao giàu bản sắc và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.