Toàn tỉnh Sơn La hiện có gần 20.000 ha nhãn, sản lượng trên 161.000 tấn/năm, gồm các giống nhãn lồng Hưng Yên, nhãn chín sớm (PH-S99-1.1, PH-S99-2.1); nhãn chín muộn (PH-M99-1.1, PH-M99-2.1…), Ánh vàng 205, thời vụ thu hoạch quả từ giữa tháng 4 đến tháng 9. Nhãn chín sớm bắt đầu từ giữa tháng 4 đến giữa tháng 7, nhãn chính vụ từ giữa tháng 7 đến hết tháng 8 và nhãn chín muộn từ cuối tháng 8. Kỹ thuật canh tác rải vụ được các nhà vườn điều chỉnh linh hoạt theo giống và điều kiện thời tiết, chủ động nước tưới. Kỹ thuật canh tác nhãn rải vụ được nông dân các xã Chiềng Khương, Sông Mã, Chiềng Khoong… tích cực áp dụng.

Ngay sau khi kết thúc vụ nhãn chính vào đầu tháng 8 năm trước, các nhà vườn tại xã Sông Mã đã khẩn trương bắt tay vào vụ mới với quy trình chăm sóc đặc biệt và xử lý ra hoa trái vụ. Là vùng chuyên canh lớn với hơn 961 ha, tổng sản lượng khoảng 15.000 tấn/năm, năm nay, xã Sông Mã đã chủ động chuyển đổi 50 ha sang mô hình nhãn chín sớm, hứa hẹn mang lại nguồn thu nhập cao và ổn định cho bà con nông dân.

HTX nuôi ong mật Sông Mã đã chuẩn hóa quy trình sản xuất đồng bộ nhãn chín sớm, gồm: Thống nhất khung thời vụ, ghi chép nhật ký canh tác và tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc "4 đúng" trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo hướng hữu cơ. Mục tiêu là tạo ra sản phẩm nhãn chín sớm không chỉ đẹp về mẫu mã mà còn đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Nhờ lợi thế trái vụ, nhãn chín sớm luôn đắt hàng, thương lái thu mua tận vườn với giá từ 30.000 - 50.000 đồng/kg, cao hơn nhiều lần nhãn chính vụ. Dự kiến sản lượng nhãn chín sớm năm nay của HTX đạt khoảng 200 tấn.

Ngay từ đầu vụ, UBND xã Sông Mã đã chỉ đạo cơ quan chuyên môn tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong chăm sóc nhãn, đặc biệt là nhãn chín sớm. Cán bộ kỹ thuật trực tiếp xuống cơ sở hướng dẫn các biện pháp chăm sóc theo từng giai đoạn sinh trưởng, thực hiện sản xuất an toàn theo quy trình VietGAP, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định để nâng cao chất lượng. Xã cũng khuyến khích chuyển đổi sang các giống nhãn có giá trị cao như nhãn T6 chín sớm nhằm rải vụ thu hoạch và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Tại xã Chiềng Khương, kỹ thuật rải vụ nhãn chín sớm đã trở thành phương thức canh tác quen thuộc của bà con nhiều năm nay. Toàn xã hiện có 889 ha nhãn, trong đó diện tích chín sớm chiếm khoảng 30%. HTX Dịch vụ Nông nghiệp Hưng Lộc, bản Tân Lập có 23 thành viên, đang duy trì thâm canh 30 ha nhãn chín sớm, chiếm 65% tổng diện tích canh tác của các hộ thành viên. Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình VietGAP và các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, mỗi năm HTX cung ứng ra thị trường trên 300 tấn nhãn chín sớm.

Nâng cao giá trị kinh tế và đời sống nhân dân, ngành Nông nghiệp đã chủ động tham mưu, ban hành kế hoạch hỗ trợ các địa phương và HTX triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật ngay từ đầu vụ. Trọng tâm là việc rà soát vùng trồng, đảm bảo hệ thống tưới ẩm và hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, đúng quy định để quyết định chất lượng trái nhãn. Bên cạnh đó, các cơ quan chuyên môn và hệ thống khuyến nông cơ sở cũng sát sao trong việc chuyển giao kỹ thuật tỉa cành, tạo tán, giúp cây khỏe từ gốc và đạt kết quả tốt nhất khi vào quả. Ngành cũng tập trung nâng cao năng lực cho các HTX trong việc tiếp cận khoa học kỹ thuật, thiết lập vùng trồng đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc để đảm bảo tính minh bạch, cạnh tranh.

Hướng tới một niên vụ nhãn thắng lợi, nông dân các địa phương đang tập trung cao độ cho giai đoạn chăm sóc nước rút. Tin rằng, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quy trình canh tác khắt khe, nhãn Sơn La sẽ tiếp tục chinh phục người tiêu dùng và khẳng định vị thế thương hiệu khi bắt đầu cho thu hoạch nhãn chín trong khoảng 2 tháng tới với chất lượng tốt nhất.